Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelerek Ukrayna’daki savaşın sonlandırılması için yeni bir barış girişimi çağrısında bulundu. Tokayev, görüşmede, “Bu çatışmayı artık dondurmak ve 'İstanbul formülü 2.0'a dönmek gerekir” ifadesini kullandı. Toplantı, Kazakistan’ın başkenti Astana’da gerçekleşti ve iki lider arasında ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel güvenlik konuları ele alındı.
Tokayev’in Barış Çağrısı
Tokayev, Putin ile yaptığı görüşmede Ukrayna krizine diplomatik bir çözüm bulunması gerektiğini vurguladı. “Ukrayna’da akan kanın durması ve kalıcı bir barışın tesisi için tarafların yeniden müzakere masasına oturması şart” diyen Tokayev, 2022 yılında İstanbul’da yapılan görüşmelerin referans alınmasını önerdi. İstanbul formülü olarak bilinen bu süreç, Rusya ve Ukrayna arasında ateşkes ve bazı güvenlik garantilerini içeren bir mutabakata varılmasını öngörüyordu. Ancak müzakereler daha sonra çıkmaza girmişti.
Astana Zirvesi’nin Önemi
Kazakistan, Rusya ile Batı arasında arabuluculuk rolü oynamaya çalışan ülkeler arasında yer alıyor. Tokayev, Putin’e sunduğu barış planında, çatışmanın dondurulması ve ardından kapsamlı bir barış anlaşmasına gidilmesi gerektiğini belirtti. “Savaşın uzaması bölge ekonomilerini olumsuz etkiliyor ve küresel gıda güvenliğini tehdit ediyor” diyen Tokayev, bu nedenle acil bir çözüm bulunmasının önemine dikkat çekti.
Putin’in Tutumu
Putin, Tokayev’in önerisine temkinli yaklaştı. Rusya lideri, Ukrayna’nın NATO’ya üyelik hedefinden vazgeçmesi ve Donbas’taki Rusça konuşan nüfusun haklarının güvence altına alınması gibi taleplerini yineledi. Putin, “Barış istiyoruz ancak bu, Rusya’nın güvenlik çıkarları dikkate alınmadan mümkün değil” ifadesini kullandı. İki lider, görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenlemedi.
İstanbul Formülü 2.0
Tokayev’in bahsettiği “İstanbul formülü 2.0”, 2022 Mart ayında İstanbul’da yapılan müzakerelere atıfta bulunuyor. O dönemde taraflar, Ukrayna’nın tarafsız statüsü, güvenlik garantileri ve Kırım’ın statüsü gibi konularda ilerleme kaydetmiş ancak anlaşma sağlanamamıştı. Tokayev, bu formülün güncellenerek yeniden masaya getirilmesini önerdi. Kazakistan Cumhurbaşkanı, “İstanbul’da atılan adımlar, barışın mümkün olduğunu gösterdi. Şimdi bu deneyimi temel alarak yeni bir yol haritası oluşturmalıyız” dedi.
Bölgesel Etkiler
Kazakistan’ın bu barış girişimi, Orta Asya ve Avrasya coğrafyasında dikkatle izleniyor. Uzmanlar, Tokayev’in bu adımının Kazakistan’ın bağımsız dış politikasının bir yansıması olduğunu belirtiyor. Ülke, hem Rusya ile stratejik ortaklığını sürdürüyor hem de Batı ile ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor. Ukrayna’daki savaşın sona ermesi, özellikle enerji ve gıda fiyatlarında istikrar sağlayarak bölge ülkelerine ekonomik rahatlama getirebilir.
Değerlendirme
Tokayev’in İstanbul formülü çağrısı, savaşın üçüncü yılına yaklaşırken uluslararası toplumun barış arayışlarına yeni bir boyut kazandırabilir. Ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik ve toprak talepleri, kısa vadede bir çözümü zorlaştırıyor. Kazakistan’ın arabuluculuk girişimi, küresel güçlerin Ukrayna’ya odaklandığı bir dönemde Orta Asya’nın diplomatik ağırlığını göstermesi açısından önem taşıyor. Barışın tesisi için sadece ateşkes değil, aynı zamanda kapsayıcı bir güvenlik mimarisine ihtiyaç olduğu aşikar.
