Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Rusya'nın Omsk kentinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelerek Ukrayna savaşının dondurulması ve İstanbul sürecine dönülmesi yönünde somut bir barış teklifi sundu. Tokayev, Batı cephesinden gelen sinyaller doğrultusunda, Türkiye'nin arabuluculuk ve diplomasi vizyonuyla daha önce masaya getirilen ancak uygulanamayan İstanbul mutabakatının yeniden canlandırılmasını önerdi. Görüşmede, iki lider arasında bölgesel güvenlik ve ekonomik iş birliği konuları da ele alındı.
İstanbul 2.0: Dondurulmuş çatışma modeli
Tokayev'in önerisi, Ukrayna savaşının mevcut cephe hatlarında dondurulmasını ve taraflar arasında ateşkes ilan edilmesini içeriyor. Bu model, daha önce Kore Savaşı sonrası uygulanan yaklaşıma benzetilirken, İstanbul müzakerelerinde varılan prensiplerin (tarafsızlık, güvenlik garantileri, toprak bütünlüğü) yeniden değerlendirilmesini öngörüyor. Türkiye'nin ev sahipliğinde 2022 Mart ayında yapılan görüşmeler, savaşın ilk döneminde umut vermiş ancak daha sonra tarafların taleplerinin katılaşmasıyla rafa kalkmıştı. Tokayev, Putin'e bu sürecin 'tamamen bitmediğini' ve 'diplomasiye bir şans verilmesi gerektiğini' ifade etti.
Bölgesel dinamikler ve Türkiye'nin rolü
Kazakistan liderinin bu çıkışı, Orta Asya'da Rus etkisini dengeleme arayışı ve Batı ile ilişkileri geliştirme stratejisi olarak yorumlanıyor. Tokayev, savaşın bölge ekonomisine ve güvenliğine verdiği zararlara vurgu yaptı. Putin'in ise teklife ihtiyatlı yaklaştığı ancak 'müzakere masasının her zaman açık olduğunu' ifade ettiği belirtildi. Türkiye, geçmişte olduğu gibi yeniden arabulucu olmaya hazır olduğunu sinyallerini verirken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bu hafta her iki liderle telefon görüşmesi yapması bekleniyor.
Uzmanlar, Tokayev'in girişimini 'riskli ancak zamanlaması doğru' olarak değerlendiriyor. Savaşın uzaması tüm tarafları yorarken, Batı'nın Ukrayna'ya desteğin sınırları tartışılıyor. Bu noktada, İstanbul 2.0'ın hayata geçmesi için öncelikle taraflar arasında güven tesis edilmesi gerekiyor. Tam kapsamlı bir barış anlaşmasından ziyade, ateşkes ve insani koridorlar gibi adımlarla başlayacak bir süreç, daha geniş bir mutabakatın önünü açabilir.
