Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) bu yıl hububat alımlarında uyguladığı geç randevu sistemi, düşük fiyat politikası ve kota uygulaması, çiftçileri tüccara mahkum etti. Çiftçiler, TMO'nun ürün almamak için elinden geleni yaptığını, yaptıkları kesintilerle ürün bedelinin neredeyse yarısının ellerine geçmediğini söylüyor. Özellikle İç Anadolu Bölgesi'nde buğday ve arpa üreticileri, ofisin belirlediği fiyatların maliyetlerini karşılamadığını, üstelik randevu alamadıkları için ürünlerini tüccara daha düşük fiyattan satmak zorunda kaldıklarını dile getiriyor.
TMO'nun fiyat politikası çiftçiyi zora sokuyor
TMO, bu yıl için ekmeklik buğdayda 7 bin 400 lira, arpada ise 6 bin 200 lira taban fiyat açıkladı. Ancak çiftçiler, bu fiyatların üretim maliyetlerinin altında kaldığını, üstelik ofisin randevu sisteminde yaşanan aksaklıklar nedeniyle ürünlerini zamanında teslim edemediklerini belirtiyor. Konya'da buğday üreticisi Ali Yılmaz, “TMO'ya randevu almak için günlerce bekliyoruz. Randevu aldığımızda da sadece belirli bir kota veriyorlar. Elimizde kalan ürünü tüccara satmak zorunda kalıyoruz. Tüccar da fırsattan istifade edip fiyatı düşürüyor” dedi.
Kesintiler çiftçinin eline geçen parayı azaltıyor
Çiftçiler, TMO'nun ürün alımında yaptığı kesintilerin de ciddi boyutlara ulaştığını ifade ediyor. Nem, yabancı madde, protein oranı gibi kriterlerde yapılan kesintiler, taban fiyatın önemli ölçüde altında bir rakamın çiftçiye kalmasına neden oluyor. Ankara'da üreticilik yapan Mehmet Demir, “Ürünümüzü TMO'ya götürüyoruz, ama bir sürü kesinti yapıyorlar. Neredeyse yarısı kesiliyor. Bu şartlarda üretim yapmak imkansız. Borçlarımızı ödeyemez hale geldik. TMO ürünü almamak için elinden geleni yapıyor” diye konuştu.
Uzmanlardan uyarı: Bu gidişle çiftçi tarlayı terk edecek
Tarım ekonomistleri, TMO'nun mevcut politikasının sürdürülebilir olmadığını, çiftçinin gelirinin giderek azaldığını ve bu durumun kırsal kalkınmayı olumsuz etkilediğini belirtiyor. Uzmanlar, enflasyon ve girdi maliyetlerindeki artış karşısında TMO'nun fiyatlarının yetersiz kaldığını, ayrıca randevu ve kota uygulamalarının çiftçiyi tüccara bağımlı hale getirdiğini vurguluyor. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine göre, bu yıl buğday üretiminde yüzde 10'a varan düşüş bekleniyor. Bunun en önemli nedenlerinden biri de çiftçinin üretimden vazgeçmesi olarak gösteriliyor.
Bu gelişmeler ışığında, TMO'nun politika değişikliğine gitmesi ve çiftçinin lehine düzenlemeler yapması bekleniyor. Aksi takdirde, Türkiye'nin tarımsal üretiminde ciddi daralmalar yaşanabileceği ve gıda fiyatlarının daha da artabileceği öngörülüyor.
