ABD hükümeti, Titanik enkazından çıkarılan 100'den fazla tarihi eserin açık artırmayla satılması planına yasal engel çıkardı. Aralarında kişisel eşyalar, madeni paralar, mutfak malzemeleri ve dekoratif objelerin bulunduğu eserlerin satışı, hükümetin mahkemeye yaptığı itiraz üzerine durakladı. Federal mahkeme belgelerinde, satışın uluslararası anlaşmalar ve deniz hukuku kapsamında uygun olmadığı belirtildi.
Satış planının perde arkası
RMS Titanic Inc. şirketi tarafından yürütülen kurtarma operasyonları sonucu enkazdan çıkarılan eserler, yıllardır sergileniyordu. Şirket, bu eserleri tek bir alıcıya toplu olarak satmayı planlıyordu. Ancak ABD, 1912'de batan geminin anıtsal bir mezar alanı olduğunu ve ticari amaçla kullanılamayacağını savunuyor. Hükümet, 2017'de yürürlüğe giren bir yasaya atıfta bulunarak, eserlerin dağılmasını engellemek istiyor.
Titanik’in hukuki statüsü
Titanik enkazı, Kuzey Atlantik’te uluslararası sularda yer alıyor. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi çerçevesinde, gemi enkazları üzerindeki haklar tartışmalı. ABD, Birleşik Krallık ile yaptığı ikili anlaşma gereği, enkazın korunmasından sorumlu. Hükümet, eserlerin bir müzede sergilenmesini ve halkın erişimine açık kalmasını istiyor. Öte yandan, RMS Titanic Inc. şirketi, enkazın sahibi olduğunu iddia ediyor ve 1987'den beri yürüttüğü kurtarma çalışmalarının maliyetini satışla karşılamayı hedefliyor.
Eserlerin değeri ve tartışmalar
Satılması planlanan koleksiyon, yaklaşık 5.500 parçadan oluşuyor. Bunların bazıları yolculara ait mücevherler, gümüş takımlar ve güverteden parçalar içeriyor. Uzmanlar, koleksiyonun değerinin 200 milyon doları bulabileceğini tahmin ediyor. Ancak tarihçiler, eserlerin bireysel olarak satılması durumunda tarihi bağlamının kaybolacağını vurguluyor. Ayrıca, kurtarma sırasında enkaza verilen zararlar da eleştiri konusu.
Dava süreci ve olası sonuçlar
Mahkemenin kararı, Kasım ayına kadar bekleniyor. Eğer hükümet lehine karar çıkarsa, eserlerin satışı yasaklanabilir ve bir vakıf veya müzeye devredilmesi gündeme gelebilir. Şirket avukatları ise, satışın yasal olduğunu ve 1994 tarihli bir mahkeme kararının mülkiyet hakkını tanıdığını savunuyor. Uzmanlar, bu davanın benzer enkazlar için emsal teşkil edebileceğini belirtiyor.
Değerlendirme
Titanik, sadece bir gemi enkazı değil, aynı zamanda 1.500'den fazla insanın hayatını kaybettiği bir trajedinin sembolü. Eserlerin ticarileştirilmesi, insanlık tarihinin ortak mirasına saygı tartışmalarını yeniden alevlendiriyor. ABD hükümetinin bu hamlesi, anıtların korunması adına doğru bir adım olsa da, şirketin mali kaygıları da dikkate alınmalı.
