Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), otizm spektrum bozukluğu tanısı bulunan bir çocuğu özel koleje kaydetmeyen okul hakkında emsal niteliğinde bir karar alarak 150 bin TL idari para cezası uyguladı. Karar, engelli bireylerin eğitim hakkına yönelik ayrımcılığın kabul edilemeyeceğini bir kez daha ortaya koydu.
Başvuru süreci
Ankara'da yaşayan bir anne, otizmli çocuğunu özel bir koleje kaydettirmek istedi ancak okul yönetimi, çocuğun engel durumunu gerekçe göstererek başvuruyu reddetti. Bunun üzerine anne, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na başvurarak çocuğunun engellilik temelinde ayrımcılığa uğradığını belirtti. TİHEK, yaptığı incelemede okulun, otizmli öğrenciyi kabul etmeyerek 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’na aykırı davrandığını tespit etti.
Kararın gerekçesi
TİHEK, kararında özel okulların kamu hizmeti sunduğunu ve engelli bireylere yönelik ayrımcılık yapamayacağını vurguladı. Kurum, okulun özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciyi kabul etmemesinin doğrudan ayrımcılık oluşturduğuna hükmetti. Ayrıca, okulun engelli öğrenci için makul düzenlemeler yapma yükümlülüğünü yerine getirmediği belirtildi. Bu kapsamda okula 150 bin TL idari para cezası kesildi. Karar, engelli bireylerin eğitimde fırsat eşitliği açısından önemli bir emsal teşkil ediyor.
TİHEK Başkanlığı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Hiçbir çocuk engeli nedeniyle eğitim hakkından mahrum bırakılamaz. Özel okullar da dâhil olmak üzere tüm eğitim kurumları, engelli öğrencilere yönelik ayrımcı uygulamalardan kaçınmak ve gerekli önlemleri almak zorundadır” ifadelerine yer verdi.
Bağlam ve değerlendirme
Türkiye’de engelli bireylerin eğitime erişimi uzun süredir tartışma konusu. 2023 verilerine göre özel eğitim ihtiyacı olan yaklaşık 400 bin öğrenci bulunuyor. Ancak bu öğrencilerin önemli bir kısmı, fiziksel ve idari engeller nedeniyle eğitim sürecinde ayrımcılığa maruz kalıyor. TİHEK’in bu kararı, sadece otizmli bireyler için değil, tüm engelli grupları için caydırıcı bir nitelik taşıyor. Uzmanlar, benzer durumlarla karşılaşan ailelerin TİHEK’e başvurarak haklarını arayabileceklerini belirtiyor. Bu karar, eğitimde fırsat eşitliği ve kapsayıcı eğitim ilkelerinin uygulanması açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
