Ticaret Bakanlığı, bu yılın ilk yarısında dış ticaret mevzuatına aykırı davrananlara yönelik denetimlerini yoğunlaştırdı. Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, 2024 yılının ilk altı ayında sonradan kontrol ve ikincil kontrol denetimleri kapsamında toplam 8,3 milyar liralık ek tahakkuk ve idari para cezası uygulandı. Bu cezalar, ithalat ve ihracat işlemlerinde usulsüzlük tespit edilen firmalara kesildi.
Denetimlerde hangi usulsüzlükler tespit edildi?
Bakanlık, denetimlerde özellikle gümrük kıymeti, tarife sınıflandırması, menşe beyanı ve kotalara uyum konularında ciddi ihlaller belirledi. Sonradan kontrol denetimlerinde, firmaların beyan ettikleri gümrük kıymetlerinin gerçek değerinden düşük olduğu ve bu yolla daha az vergi ödemeye çalıştıkları ortaya çıktı. İkincil kontrol denetimlerinde ise belge sahteciliği ve yanıltıcı beyan gibi daha ağır ihlaller tespit edildi. Toplamda 1.200'den fazla firma hakkında işlem yapıldı.
Ceza miktarları ve tahsilat süreci
Kesilen cezaların 5,2 milyar lirası ek tahakkuk, 3,1 milyar lirası ise idari para cezası olarak kayıtlara geçti. Bakanlık, söz konusu cezaların bir kısmının firmalar tarafından itiraz edilmeden ödendiğini, bir kısmının ise yargı sürecinde olduğunu belirtti. Yetkililer, cezaların tahsilat oranının yüzde 70'in üzerinde olduğunu ve bu yıl içinde tahsilatın tamamlanmasının beklendiğini ifade etti.
Dış ticaret mevzuatına uyum çağrısı
Ticaret Bakanlığı, firmaları gümrük işlemlerinde doğru ve eksiksiz beyan yapmaya davet etti. Bakanlık, denetimlerin periyodik olarak devam edeceğini ve mevzuata aykırı davrananlara yönelik yaptırımların artarak süreceğini duyurdu. Ayrıca, firmaların uyum maliyetlerini azaltmak için rehberlik hizmetleri ve eğitim programları düzenleneceği belirtildi.
Dış ticarette cezalar neden artıyor?
Son yıllarda Türkiye'de dış ticaret hacminin büyümesiyle birlikte mevzuata aykırı işlemlerde de artış gözleniyor. Uzmanlar, özellikle döviz kuru oynaklığı ve yüksek enflasyon ortamında firmaların maliyetleri düşürmek için usulsüzlüklere yöneldiğini belirtiyor. Ancak bakanlık, teknolojik denetim araçlarını devreye sokarak risk bazlı kontrol yöntemlerini geliştirdi. Bu sayede daha fazla ihlal tespit edilebiliyor. Dış ticaret mevzuatına uyumsuzluğun sadece mali cezalarla değil, aynı zamanda firma itibarı ve ticari ilişkiler üzerinde de olumsuz etkileri bulunuyor.
