Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) tarafından hazırlanan "Küresel Rekabetçilik Matriksi" raporu, Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün rekabet gücünü masaya yatırdı. Rapora göre, Türkiye düşük maliyetli fason üretim yarışını geri dönüşsüz şekilde kaybetti. Bunun yerine sektörün, tasarım, kalite ve lojistik gibi yapısal avantajlarını kullanarak "değer odaklı" bir moda anlayışıyla küresel piyasalarda yer alması gerekiyor. TGSD Başkanı Ramazan Kaya, raporun sunumunda yaptığı açıklamada, "Rekabet gücümüzün önündeki temel engel makro politikalar. Faiz, kur ve enflasyon üçgeninde sıkışan sanayicimiz, uzun vadeli planlama yapamıyor. Oysa sektörümüzün potansiyeli çok yüksek; doğru politikalar ve teşviklerle ihracatta söz sahibi olabiliriz" dedi.
Raporun ana bulguları
"Küresel Rekabetçilik Matriksi" raporu, Türkiye'nin tekstil ve hazır giyim ihracatında karşılaştığı zorlukları beş ana başlık altında inceliyor: maliyet, verimlilik, yenilikçilik, markalaşma ve sürdürülebilirlik. Rapora göre, Türkiye özellikle maliyet kaleminde Çin, Bangladeş ve Vietnam gibi ülkelerin gerisinde kaldı. Buna karşın, teslim süresi, kalite standartları ve tasarım kabiliyeti gibi alanlarda rakiplerine üstünlük sağlıyor. TGSD Genel Sekreteri Ayşe Güneş, "Artık kimse bize sadece ucuz diye iş vermiyor. Müşteriler, hızlı teslimat, özgün tasarım ve sürdürülebilir üretim talep ediyor. Bu nedenle değer odaklı bir dönüşüm şart" ifadelerini kullandı. Raporda ayrıca, sektördeki firmaların yüzde 60'ının Ar-Ge ve tasarım yatırımlarını yetersiz bulduğu, markalaşma konusunda ise henüz yolun başında olduğu belirtiliyor.
Makro politikaların sektöre etkisi
Raporun en dikkat çekici bölümü, makro politikaların sektör üzerindeki doğrudan etkilerini ortaya koyan kısım. Türkiye'de yüksek enflasyon ve buna bağlı olarak yükselen faiz oranları, yatırım maliyetlerini artırıyor. Kur dalgalanmaları ise ihracatçıların fiyatlandırma ve sözleşme yapma kabiliyetini zorlaştırıyor. TGSD Başkanı Kaya, "Faizlerin yüksek olması, yeni bir makine almak veya Ar-Ge merkezi kurmak isteyen sanayicimizin önünü kesiyor. Devletin enflasyonla mücadele programı anlaşılabilir, ancak bu dönemde sektöre özel teşvik mekanizmaları devreye alınmalı" diye konuştu. Raporda ayrıca, enerji maliyetlerindeki artışın da rekabet gücünü olumsuz etkilediği vurgulanıyor. Türkiye'nin birim başına enerji maliyeti, AB ülkelerine kıyasla yüzde 30 daha fazla. Bu durum, özellikle enerji yoğun tekstil üretiminde maliyet avantajını ortadan kaldırıyor.
Rapor, sektörün önümüzdeki dönemde odaklanması gereken stratejileri de sıralıyor: Dijital dönüşüm, sürdürülebilir moda, markalaşma ve pazarlama, tedarik zinciri yönetimi ve insan kaynağı geliştirme. TGSD, bu alanlarda üyelerine yönelik eğitim ve danışmanlık programları başlattıklarını da duyurdu.
Sektörün geleceği ve öneriler
TGSD raporu, Türkiye'nin tekstil ve hazır giyim sektörünün geleceği için kapsamlı bir yol haritası sunuyor. Raporda, orta ve yüksek katma değerli ürünlere yönelmenin, markalaşma ve tasarıma yatırım yapmanın, ayrıca sürdürülebilir üretim standartlarının benimsenmesinin kritik öneme sahip olduğu belirtiliyor. Bunun yanı sıra, devletin makro politikalarını sektörün ihtiyaçlarını gözetecek şekilde dizayn etmesi gerektiği ifade ediliyor. Örneğin, ihracatçılara yönelik döviz kuru garantisi veya enerji desteği gibi mekanizmalar öneriliyor. Raporda ayrıca, sektörün istihdam yaratma kapasitesine dikkat çekilerek, "Sektörümüz 1,5 milyondan fazla kişiye iş imkanı sağlıyor. Bu istihdamı korumak ve artırmak için rekabetçiliğimizi güçlendirmemiz şart" deniliyor. TGSD, raporu ilgili bakanlıklar ve kamuoyuyla paylaşarak, somut adımlar atılmasını talep edecek.
Türkiye'nin küresel tekstil ticaretindeki payı son on yılda yüzde 3,5'ten yüzde 2,8'e geriledi. Bu düşüşün durdurulması ve yeniden yükselişe geçilmesi için atılması gereken adımlar açık. Sektör temsilcileri, doğru politikalarla Türkiye'nin yeniden yükselen bir güç olabileceğini düşünüyor. Ancak bu, yalnızca özel sektörün çabasıyla değil, aynı zamanda hükümetin makroekonomik istikrarı sağlaması ve sektöre özgü teşvikleri hayata geçirmesiyle mümkün olacak. TGSD'nin raporu, bu konuda bir farkındalık yaratmayı hedefliyor.
