Sosyal medya platformlarının çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri ve küresel teknoloji şirketlerinin uyguladığı çifte standartlar, Türkiye’nin gündeminde üst sıralara taşındı. Dijital mecraların denetimsizliği, özellikle genç yaştaki kullanıcıların maruz kaldığı teşhir ve müstehcen içeriklerin önlenememesi, A Haber ekranında sert tepkilere yol açtı. Konuşmacılar, algoritmaların yalnızca tıklama ve etkileşim odaklı çalıştığını, bunun da adeta bir zehir tacirliğine dönüştüğünü vurguladı. Uzmanlara göre, denetim mekanizmaları yetersiz kaldıkça bu sorun büyüyerek devam edecek.
Çocukların Gizliliği İhlal Ediliyor
A Haber’de yayınlanan programda, sosyal medya platformlarının çocuk kullanıcıların verilerini korumakta yetersiz kaldığı ve hatta bu verileri kâr amacıyla üçüncü taraflarla paylaştığı ifade edildi. Özellikle son dönemde artan ‘teyit edilmemiş’ ve ‘yaş doğrulaması bulunmayan’ hesaplar üzerinden çocuklara yönelik müstehcen içeriklerin servis edildiği belirtildi. Küresel teknoloji şirketlerinin, gelişmiş ülkelerde katı kurallara uyarken Türkiye gibi ülkelerde daha gevşek davrandığına dikkat çekildi. Bu çifte standart, çocukların maruz kaldığı riskleri artırırken, aileleri de çaresiz bırakıyor.
Algoritmalar Hedef Tahtasında
Programa katılan dijital güvenlik uzmanı Prof. Dr. Emre Doğan, “Algoritmalar, kullanıcıların ilgisini canlı tutmak için aşırılıkları öne çıkarıyor. Bu durum, çocukların masumca aradıkları içerikleri bile zararlı öğelerle karşılaşmasına neden oluyor. Bu bir tesadüf değil, tamamen hesaplı bir zehir tacirliğidir” şeklinde konuştu. Uzmanlar, platformların kendi kendini denetleme mekanizmalarının yetersiz olduğunu ve bağımsız gözlemcilerin sürece dahil edilmesi gerektiğini savunuyor. Ayrıca, yapay zeka destekli filtreleme sistemlerinin bile karanlık içerikleri tam olarak engelleyemediği belirtiliyor.
Ailelerin Çaresizliği ve Çözüm Önerileri
Yayında görüşlerine yer verilen Psikolog Ayşe Kaya, ailelerin çocuklarını dijital ortamda korumakta zorlandığını dile getirdi. “Ebeveynler uygulamaları ve kontrolleri tam olarak bilmiyor; çocuklar ise teknolojiyi çok daha iyi kullanıyor. Bu eşitsizlik, çocukları açık hedef haline getiriyor.” Ailelerin bu konudaki farkındalığını artırmak için okullarda ve kamu kuruluşlarında eğitimler verilmesi gerektiğini vurgulayan Kaya, “Ayrıca, yerli ve milli sosyal medya platformlarının geliştirilmesi, dışa bağımlılığı azaltacaktır” dedi. Sosyal medya yasası tartışmalarının da programda gündeme gelmesi dikkatlerden kaçmadı.
Yeşilay ve RTÜK devrede mi?
Programda, Yeşilay ve RTÜK’ün dijital mecralar için de yetkilerinin genişletilmesi gerektiği ifade edildi. RTÜK’ün sadece televizyon ve radyoyu denetleyebildiğini hatırlatan katılımcılar, internet yayınlarının da benzer bir düzenlemeye tabi tutulması gerektiğini savundu. Avrupa ülkelerindeki uygulamaları hatırlatan konuşmacılar, Almanya’da 18 yaş altı kullanıcılara yönelik içeriklerin ciddi şekilde filtrelendiğini ve platformların ağır para cezalarına çarptırıldığını aktardı. Türkiye’de de benzer somut adımların hızla atılması gerektiğinin altı çizildi. Aylık aktif kullanıcı sayısında rekor kıran sosyal medya devlerinin, yasal düzenlemelere uyum sağlayacağı konusunda kararsız görüşler mevcut.
Çocuklara özel bir güvenlik katmanı
Uzmanlar, çocuklara özel bir güvenlik katmanının acil olarak hayata geçirilmesi gerektiğini belirtiyor. Bu katman, yaş doğrulamasını, içerik filtrelemesini ve zaman sınırlamasını kapsamalı. Ayrıca ebeveyn onayı olmadan hiçbir dijital hizmetin çocuklara sunulmaması öneriliyor. Bu yöntemin teknoloji şirketlerinin kârını etkileyeceği ancak etik ve yasal sorumluluklarının göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade edenler de var. Türkiye’deki internet kullanım oranlarının %90’ı aştığı göz önüne alındığında, bu sorunun aciliyeti bir kat daha artıyor. Yetkililerin bu konuya yönelik toplumun tüm kesimlerini dinleyerek kapsayıcı bir yol haritası çizmesi bekleniyor.
Sosyal medya üzerindeki tartışmalar yalnızca aileleri değil, toplumun tüm dinamiklerini ilgilendiren bir boyuta ulaşmış durumda. Kişisel verilerin korunması, nefret söylemi, dezenformasyon ve çocuk istismarına varan tehlikeler, dijital çağın en önemli sınavı haline geldi. Bu sınavda, akıllıca ve hakkaniyetli düzenlemelerin yanı sıra, her bireyin sorumlu davranması gerekiyor. Türkiye’nin bu alanda önleyici ve eğitici politikaları hayata geçirmesi, gelecek nesillerin sağlıklı gelişimi için kritik bir adım olacaktır.
