Milyonlarca emekli ve memur, temmuz ayı zammı için gözünü 3 Temmuz'da açıklanacak haziran ayı enflasyon verilerine çevirdi. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 5 aylık enflasyon verileri ve Merkez Bankası ile Finansal Kesim Beklentileri anketi doğrultusunda şekillenen zam senaryoları, kök aylıkları doğrudan etkileyecek. Özellikle SSK, Bağ-Kur ve memur emeklileri ile çalışan memurlar, temmuzda maaşlarına yapılacak ilave artışı merakla bekliyor. Peki, kim ne kadar zam alacak? İşte detaylar.
5 aylık enflasyon ve kesinleşen oranlar
TÜİK'in açıkladığı verilere göre, yılın ilk 5 ayında (ocak-mayıs) enflasyon yüzde 22,72 olarak gerçekleşti. Bu oran, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için temmuz zammının yarısını oluşturuyor çünkü bu emeklilere her 6 ayda bir enflasyon farkı yansıtılıyor. 5 aylık enflasyon farkıyla birlikte emekli maaşlarına şimdiden yüzde 22,72 zam kesinleşmiş oldu. Ancak haziran ayı enflasyonu da eklendiğinde toplam zam oranı daha da yükselecek. Memur ve memur emeklileri ise toplu sözleşme gereği ilk 6 ayda yüzde 10 zam aldı. 5 aylık enflasyon yüzde 22,72 olduğu için memurlara enflasyon farkı olarak yüzde 12,72 ve ikinci 6 aylık toplu sözleşme zammı yüzde 6 olmak üzere toplam yüzde 18,72'lik bir artış kesinleşmiş durumda.
Haziran ayı beklentileri ve olası senaryolar
Merkez Bankası'nın haziran ayı beklenti anketinde aylık enflasyon tahmini yüzde 2,52, yıl sonu tahmini ise yüzde 43,5 olarak belirtilmişti. Finansal Kesim Beklentileri anketinde ise haziran ayı enflasyonu yüzde 2,70 olarak öngörülüyor. Bu beklentiler doğrultusunda, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin toplam zam oranının yüzde 25-27 aralığında olması bekleniyor. Memur ve memur emeklileri için ise toplam artışın yüzde 20-22 bandında gerçekleşmesi öngörülüyor. Ancak son iki yılda olduğu gibi, enflasyonun beklentilerin üzerinde gelmesi durumunda bu oranların yukarı yönlü revize edilebileceği belirtiliyor.
En düşük emekli ve memur maaşı ne kadar olacak?
2024 yılının ilk yarısında en düşük emekli maaşı 10 bin lira olarak uygulanırken, en düşük memur maaşı ise 30 bin lira civarındaydı. Temmuz zammıyla birlikte en düşük emekli maaşının 12 bin 500 lira ile 12 bin 750 lira aralığına, en düşük memur maaşının ise 36 bin lira ile 37 bin lira aralığına yükselmesi bekleniyor. Ancak hükümetin, en düşük emekli maaşına ek bir seyyanen zam yapıp yapmayacağı henüz netlik kazanmış değil. Geçtiğimiz ocak ayında olduğu gibi, temmuzda da kök aylığı düşük olan emeklilere ek bir düzenleme yapılması gündemde.
Ek zam ve refah payı tartışmaları
Özellikle muhalefet partileri, emekli ve memurların alım gücünün düştüğü gerekçesiyle enflasyon farkının yanı sıra refah payı da verilmesi gerektiğini savunuyor. İktidar kanadı ise bütçe disiplinini koruma vurgusu yaparken, enflasyonun düşüş trendine girmesiyle birlikte maaş artışlarının da dengeleneceğini ifade ediyor. Önümüzdeki günlerde hükümetten yapılacak olası bir açıklama veya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yapacağı bir değerlendirme, zam senaryolarını netleştirecek. 3 Temmuz'daki enflasyon verisi, tüm hesaplamaların temelini oluşturacak.
Bağımsız değerlendirme
Temmuz zammı, Türkiye ekonomisinin içinde bulunduğu enflasyonist ortamda emekli ve memurların alım gücü açısından kritik bir eşik. Yılın ilk yarısında yüzde 25'i aşan enflasyon karşısında maaş artışlarının yetersiz kaldığı yönündeki eleştiriler, temmuzda da gündemde kalmaya devam edecek. Öte yandan, bütçe dengesi ve mali disiplin gözetilerek yapılacak düzenlemelerin, hem çalışanların hem de emeklilerin beklentilerini ne ölçüde karşılayacağı merak konusu. Bu denklemin çözümü, sadece maaş artışlarıyla değil, aynı zamanda enflasyonun kalıcı olarak düşürülmesiyle mümkün olacak.
