Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) brüt döviz rezervleri, mayıs ayında bir önceki aya göre sınırlı bir artış gösterdi. 2025 yılının beşinci ayında toplam brüt rezervler, geçen yılın aynı dönemine kıyasla da artış kaydetti. Merkez Bankası tarafından açıklanan haftalık para ve banka istatistiklerine göre, 30 Mayıs itibarıyla brüt döviz rezervleri 92,1 milyar dolar, altın rezervleri ise 48,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Böylece toplam brüt rezervler 140,7 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, bir önceki haftaya göre 1,2 milyar dolar artışa işaret ederken, Nisan sonundaki 139,5 milyar dolar seviyesine göre de sınırlı yükseliş kaydetti.
Rezervlerdeki artışın kaynakları
Rezervlerdeki artışta, bankaların zorunlu karşılık oranlarındaki düzenlemeler ve döviz alım ihalelerinin etkili olduğu belirtiliyor. TCMB, son dönemde döviz likiditesini artırmak ve kur oynaklığını azaltmak amacıyla çeşitli adımlar attı. Altın rezervlerindeki artış ise altın fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandı. Mayıs ayında ons fiyatı 2.350 dolar seviyesinin üzerinde seyreden altın, TCMB'nin altın stokunun değerini artırdı. Aynı dönemde swap piyasasında yapılan işlemlerin de brüt rezervlere olumlu yansıdığı görüldü. Ekonomistler, bu artışın sürdürülebilir olup olmayacağı konusunda temkinli. Bazı analistler, rezervlerdeki yükselişin geçici faktörlerden kaynaklandığını ve net rezervlerdeki iyileşmenin daha önemli olduğunu vurguluyor.
Geçmiş dönemlere göre durum
TCMB'nin brüt rezervleri, 2024 yılının mayıs ayında 130,1 milyar dolar seviyesindeydi. Bu yıl aynı dönemde 140,7 milyar dolara ulaşan rezervler, yıllık bazda yüzde 8,1 artış gösterdi. Ancak rezervlerin kompozisyonu değişti: altın rezervlerinin payı yüzde 34,5'e yükselirken, döviz rezervlerinin payı yüzde 65,5'e geriledi. 2022 yılında yaşanan döviz krizi sonrası TCMB rezervlerinde önemli bir erime olmuştu. 2023 yılının başında brüt rezervler 110 milyar dolara kadar gerilemiş, ardından hükümetin ekonomi politikalarındaki değişiklikle birlikte toparlanma sürecine girmişti. 2024 yılı boyunca rezervler istikrarlı bir şekilde artarken, 2025'in ilk beş ayında bu eğilim devam etti. Ancak net rezervler (swap ve zorunlu karşılıklar hariç) hala negatif seyrediyor. Nisan sonu itibarıyla net rezervlerin eksi 45 milyar dolar civarında olduğu tahmin ediliyor.
Ekonomi yönetiminin hedefleri
Hazine ve Maliye Bakanı ile TCMB Başkanı, rezerv biriktirmenin öncelikli hedefleri olduğunu sık sık dile getiriyor. 2025 yılı sonu için brüt rezerv hedefi 160 milyar dolar olarak belirtilmişti. Bunun için döviz alım ihalelerinin yanı sıra yabancı yatırımcının Türk varlıklarına ilgisini artıracak adımlar atılıyor. Kredi notu artışları ve swap hatları bu çabaların bir parçası. Ancak cari açığın kapanmaması ve enflasyonun yüksek seyretmesi, rezerv birikimini zorlaştırıyor. Önümüzdeki aylarda rezervlerin artış hızının yavaşlayabileceği öngörülüyor. Piyasalar, TCMB'nin rezerv politikasını dikkatle izlemeye devam edecek.
Sonuç olarak, TCMB'nin brüt rezervlerindeki sınırlı artış, küresel piyasalardaki belirsizliklere rağmen olumlu bir işaret olarak değerlendirilebilir. Ancak net rezervlerdeki zayıflık ve yüksek enflasyon, merkez bankasının karşı karşıya olduğu yapısal sorunları ortaya koyuyor. Rezerv birikiminin sürdürülebilir olması için yapısal reformların hayata geçirilmesi gerekiyor.
