Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda, CHP ve İYİ Parti tarafından verilen Meclis Araştırması önergeleri, AK Parti ve MHP'nin oylarıyla reddedildi. Muhalefet partileri, Türkiye-Irak ham petrol boru hattıyla ilgili uluslararası tahkim davası sürecinin ve Paris İstinaf Mahkemesi'nin Türkiye aleyhine verdiği 1,47 milyar dolarlık tazminat kararının detaylı şekilde araştırılmasını talep ediyordu. AKP ve MHP milletvekilleri ise konunun yargıya taşındığını ve Meclis'in müdahale etmemesi gerektiğini savundu.
Muhalefetin talepleri
CHP ve İYİ Parti, önergelerinde Türkiye-Irak ham petrol boru hattının işletilmesi sırasında yaşanan anlaşmazlıklar sonucu açılan tahkim davasının Türkiye'nin aleyhine sonuçlanmasını Meclis'in araştırmasını istedi. Özellikle Paris İstinaf Mahkemesi'nin, Türkiye'nin itirazını reddederek tazminat kararını onaması muhalefet tarafından "diplomatik ve hukuki bir başarısızlık" olarak nitelendirildi. Muhalefet, yetkililerin süreçteki ihmal veya kasıtlı eylemlerinin olup olmadığının ortaya çıkarılması gerektiğini vurguladı.
Hükümet kanadının gerekçesi
AKP ve MHP grupları ise oylama öncesinde yaptıkları konuşmalarda, konunun yargı sürecinde olduğunu ve Meclis'in bu aşamada herhangi bir araştırma yapmasının doğru olmayacağını belirtti. Hükümete yakın milletvekilleri, "Türkiye'nin uluslararası hukuktaki haklarını sonuna kadar savunduğunu, gerekli itirazların yapıldığını ve sürecin takip edildiğini" ifade ederek önergelerin reddini istedi. Oylamada AKP ve MHP'nin oylarıyla önergeler kabul edilmedi.
Arka plan ve bağlam
Türkiye-Irak ham petrol boru hattı, 1976 yılında imzalanan anlaşmayla inşa edilmiş ve 2014 yılına kadar Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) petrolünün Türkiye üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasında kilit rol oynamıştı. Ancak 2014'te Irak merkezi hükümeti ile IKBY arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle hat durduruldu. Bunun üzerine Irak, Türkiye'yi tahkime çağırdı ve 2023'te Paris merkezli tahkim mahkemesi Türkiye'yi 1,47 milyar dolar tazminat ödemeye mahkum etti. Türkiye'nin karara itirazı ise Paris İstinaf Mahkemesi tarafından reddedildi. Bu gelişmeler, Türkiye'nin enerji koridoru olma hedefleri açısından önemli bir darbe olarak değerlendiriliyor. Muhalefet, hükümetin bu süreçte yeterli hukuki ve diplomatik önlemleri almadığını iddia ediyor. AKP ve MHP ise sürecin titizlikle yürütüldüğünü, tazminatın ödenmesi gerektiği takdirde bunun uluslararası yükümlülükler kapsamında değerlendirileceğini belirtiyor.
Tahkim davası ve tazminat kararı, Türkiye'nin enerji politikaları ve uluslararası hukuktaki pozisyonu açısından yakından takip edilen bir konu olmaya devam ediyor. Meclis'teki red kararı, muhalefetin tepkisine neden olurken, konunun gelecekte yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.
