Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda, İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez hakkında soruşturma başlatılmasına yönelik yoğun tepkiler dile getirildi. Görüşmeler sırasında söz alan Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Mehmet Emin Ekmen, kürsünün millete ait olduğunu vurgulayarak, “Bu kürsü devletin kürsüsü değildir, bu kürsü muktedirin, otoritenin kürsüsü değildir; bu kürsü milletin kürsüsüdür” ifadelerini kullandı. Tartışmalar, milletvekillerinin dokunulmazlık ve ifade özgürlüğü konularındaki hassasiyetini bir kez daha gündeme taşıdı.
Kürsü dokunulmazlığı ihlali mi?
Genel Kurul'da yaşanan tartışmanın merkezinde, İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez'in bir konuşması sırasında sarf ettiği sözler nedeniyle hakkında soruşturma başlatılması yer alıyor. Çömez'in, TBMM çatısı altında yaptığı açıklamaların, Anayasa'nın 83. maddesinde güvence altına alınan yasama dokunulmazlığı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunan muhalefet partileri, bu tür bir soruşturmanın Meclis'in işleyişine ve milletvekillerinin ifade özgürlüğüne gölge düşüreceğini belirtti. İYİ Parti grup yöneticileri, konunun Meclis Başkanlığı'na taşınarak dokunulmazlık ihlali iddiasının araştırılmasını talep etti. Öte yandan, iktidar partisi milletvekilleri ise yargının bağımsız olduğunu ve soruşturmanın hukuki sürecin bir parçası olduğunu savunarak, eleştirilerin yersiz olduğunu dile getirdi.
Ekmen'den güçlü vurgu
Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Mehmet Emin Ekmen, Genel Kurul'daki konuşmasında kürsünün anlam ve önemine dikkat çekti. Ekmen, “Bu kürsü, millet iradesinin tecelli ettiği yerdir. Burada her milletvekili, milletin sesini duyurma hakkına sahiptir. Bu hak, hiçbir makam veya otorite tarafından kısıtlanamaz” dedi. Ekmen, ayrıca milletvekillerinin halkın sorunlarını dile getirirken herhangi bir baskı veya soruşturma tehdidiyle karşı karşıya kalmaması gerektiğini belirterek, “Milletvekilleri, görevlerini yaparken sadece vicdanlarına ve anayasaya karşı sorumludurlar” şeklinde konuştu. Bu açıklamalar, muhalefet sıralarından alkışlarla karşılandı.
Tartışmanın bir diğer boyutu: Anayasa ve hukuk
Türkiye'de yasama dokunulmazlığı, 1982 Anayasası'nın 83. maddesinde düzenlenmiştir. Bu madde, milletvekillerinin yasama faaliyetleri sırasında ifade ettikleri görüşler nedeniyle soruşturma ve cezalandırılmaya tabi tutulamayacağını güvence altına alır. Ancak, bu dokunulmazlığın kapsamı ve uygulaması zaman zaman tartışmalara yol açmaktadır. Son olayda olduğu gibi, bir milletvekilinin Meclis kürsüsünde yaptığı konuşmanın soruşturma konusu yapılması, dokunulmazlığın ihlal edildiği şeklinde yorumlanabilmektedir. Anayasa Mahkemesi'nin bu konudaki içtihatları da önem taşımaktadır.
Muhalefet ortak tavır sergiledi
CHP, DEM Parti, Saadet Partisi ve diğer muhalefet partileri de konuya ilişkin ortak bir bildiri yayımlayarak, Turhan Çömez hakkında başlatılan soruşturmanın derhal kaldırılmasını istedi. Bildiride, “TBMM kürsüsü, milli iradenin tecelligâhıdır. Hiçbir milletvekilinin kürsüde ifade ettiği görüşler nedeniyle yargı önüne çıkarılması kabul edilemez” denildi. Muhalefet partileri, bu tür uygulamaların demokratik işleyişi zedeleyeceğini ve Meclis'in itibarına zarar vereceğini ifade etti. Ayrıca, konunun Meclis Genel Kurulu'nda acil olarak görüşülmesi ve gerekli kararların alınması çağrısında bulunuldu.
Geçmişte benzer tartışmalar
TBMM'de kürsü dokunulmazlığı konusu yeni değil. Daha önce de çeşitli milletvekillerinin Meclis'te yaptıkları konuşmalar nedeniyle soruşturma açıldığı biliniyor. 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile birlikte dokunulmazlık dosyalarının yeniden gündeme gelmesi, bu tartışmaları alevlendirmişti. 2020'de ise bazı milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına yönelik tezkereler TBMM'de kabul edilmişti. Bu gelişmeler, siyasi partiler arasında sürekli bir gerilim kaynağı olmuştur.
Süreç nasıl ilerleyecek?
Turhan Çömez hakkındaki soruşturmanın akıbeti, önümüzdeki günlerde netlik kazanacak. Soruşturmanın, Meclis'ten geçirilen izin sürecine tabi olup olmayacağı, başta İYİ Parti olmak üzere muhalefetin girişimleri sonucunda belli olacak. Bu arada, Genel Kurul'da yaşanan tartışmalar, siyasi partiler arasındaki gerilimin bir göstergesi olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, bu tür olayların, Türkiye'de ifade özgürlüğü ve yasama bağımsızlığı konularındaki tartışmaları derinleştirebileceğine dikkat çekiyor. Meclis'in önümüzdeki haftalarda bu konuyu yeniden gündemine alması bekleniyor.
Türk siyasi tarihinde kürsü konuşmalarının birçok kez tartışma yarattığı bilinen bir gerçektir. Bu son olay da, Meclis'in işleyişi ve milletvekillerinin özgürlükleri açısından önemli bir test niteliği taşımaktadır. Yaşananlar, demokratik hukuk devletinin gereklerinin ne ölçüde yerine getirildiğini yeniden gözler önüne sermektedir. Kamuoyu, bu sürecin sonucunu merakla beklerken, siyasi partilerin ortak iradesiyle kalıcı bir çözüm bulunması en büyük temenni olarak öne çıkıyor.
