Sakarya'nın Geyve ilçesinde faaliyet gösteren Safibey Ürün Toplama Merkezi, çiftçilerin sabahın erken saatlerinde tarladan topladığı taze ürünleri doğrudan vatandaşla buluşturuyor. Çiftçi ile tüketici arasındaki tüccar, komisyoncu, hal esnafı ve nakliyeci gibi aracıları devre dışı bırakan sistem sayesinde ürünler, toplandıktan sonra ortalama 10 dakika içinde tezgâha iniyor. Bu yöntem, hem üreticinin kazancını artırıyor hem de tüketicinin daha uygun fiyata taze ürün almasını sağlıyor.
Aracısız Sistem Nasıl İşliyor?
Safibey Ürün Toplama Merkezi'nde çiftçiler, günün ilk ışıklarıyla birlikte tarlalarından topladıkları sebze ve meyveleri doğrudan merkeze getiriyor. Burada herhangi bir komisyoncu veya aracı bulunmuyor. Ürünler, çiftçiden alındığı fiyatın üzerine yalnızca merkezin işletme maliyeti eklenerek satışa sunuluyor. Böylece fiyat, aracıların kâr marjlarıyla şişmiyor. Merkezde toplanan ürünler, aynı gün içinde çevredeki pazarcılara, marketlere ve doğrudan tüketicilere ulaştırılıyor. Özellikle sabah saatlerinde toplanan ürünlerin öğleden önce tezgâhlarda yerini alması, tazelik açısından büyük avantaj sağlıyor.
Geyve'deki bu model, geleneksel tarım satış zincirine alternatif olarak dikkat çekiyor. Normalde bir ürün tarladan çıktıktan sonra tüccara, oradan hale, oradan da pazarcıya geçer; her aşamada fiyat artar. Safibey modelinde ise bu zincir kırılıyor. Çiftçi, ürününü doğrudan merkeze teslim ediyor ve karşılığını hemen alıyor. Tüketici de aynı ürünü daha düşük fiyata, daha taze şekilde sofrasına götürüyor.
Üretici ve Tüketici İçin Kazanç
Merkezin en büyük avantajı, çiftçinin emeğinin karşılığını tam alması. Aracılar ortadan kalkınca üretici, ürününü daha yüksek fiyattan satabiliyor. Öte yandan tüketici, aynı ürünü market veya pazar fiyatının altında alabiliyor. Bu durum, özellikle dar gelirli vatandaşlar için önemli bir rahatlama sağlıyor. Geyve ve çevresinde yaşayanlar, Sabah erken saatlerde merkeze gelerek günün en taze ürünlerini satın alabiliyor. Ayrıca merkez, küçük ölçekli çiftçilerin ürünlerini değerlendirebileceği bir platform sunuyor.
Uygulama, kısa sürede bölgedeki diğer üreticilerin de ilgisini çekmiş durumda. Merkeze ürün getiren çiftçi sayısı her geçen gün artıyor. Yetkililer, bu modelin yaygınlaşması halinde tarımsal ürün fiyatlarındaki dalgalanmaların azalacağını ve gıda enflasyonunun düşeceğini öngörüyor. Tüketici dernekleri de aracısız satış modelini destekliyor.
Türkiye'deki Aracılı Tarım Sistemi ve Eleştiriler
Türkiye'de uzun yıllardır tartışılan tarımsal ürün tedarik zinciri, çiftçiden tüketiciye ulaşana kadar birçok aracıyı barındırıyor. Bu durum, üretici fiyatları ile raf fiyatları arasında büyük makas oluşmasına neden oluyor. Örneğin, tarlada 1 liraya satılan bir domates, markette 5 liraya alıcı bulabiliyor. Aradaki fark, komisyoncu, nakliye, hal rüsumu ve perakende kârından kaynaklanıyor. Safibey benzeri doğrudan satış modelleri, bu makası kapatmayı hedefliyor. Ancak bu tür girişimlerin yaygınlaşması için lojistik destek, soğuk zincir ve düzenli alıcı ağı gibi altyapı ihtiyaçları bulunuyor.
Geyve'deki merkez, sınırlı da olsa bu ihtiyaçlara cevap veriyor. Ürünler, merkezden çıktıktan sonra kısa mesafelerdeki satış noktalarına hızlıca ulaştırılıyor. Merkez yönetimi, ilerleyen dönemlerde soğuk hava deposu ve dağıtım ağı kurmayı planlıyor. Bu sayede daha geniş bir bölgeye hitap etmek mümkün olacak.
Tarım ekonomisi uzmanları, aracısız sistemlerin ülke genelinde yaygınlaşması için yerel yönetimlerin ve tarım kooperatiflerinin desteğinin şart olduğunu belirtiyor. Geyve'deki örnek, diğer ilçelere de ilham kaynağı olabilir. Vatandaşların taze ve ucuz ürüne erişimi, hem sağlıklı beslenme hem de ekonomik denge açısından kritik önem taşıyor. Safibey Ürün Toplama Merkezi, bu anlamda umut verici bir adım olarak öne çıkıyor.
