Tarımsal girdi fiyatları, son 21 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) şubat ayında bir önceki aya göre yüzde 3,5, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 28,4 arttı. Özellikle gübre, enerji ve yem fiyatlarındaki yükseliş, endeksin zirveye çıkmasında belirleyici oldu. Bu durum, çiftçilerin üretim maliyetlerini ciddi şekilde artırırken, gıda enflasyonu üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Gübre fiyatlarındaki artış dikkat çekiyor
Endeksin alt kalemlerine bakıldığında, en büyük artışın yüzde 6,2 ile gübre fiyatlarında yaşandığı görülüyor. Enerji fiyatları yüzde 4,8, yem fiyatları ise yüzde 3,9 oranında yükseldi. Tohum, ilaç ve diğer girdilerdeki artışlar daha sınırlı kalırken, genel tablo üretici üzerindeki yükün devam ettiğini gösteriyor. Uzmanlar, bu artışın arkasında küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanma, döviz kuru hareketleri ve enerji maliyetlerindeki yükselişin yattığını belirtiyor.
Çiftçi maliyet baskısı altında
Tarım sektörü temsilcileri, girdi maliyetlerindeki yükselişin üretim kararlarını olumsuz etkilediğini ifade ediyor. Özellikle küçük ölçekli işletmeler, artan maliyetler karşısında zor durumda kalırken, bazı çiftçilerin üretimden vazgeçme noktasına geldiği belirtiliyor. Sektör yetkilileri, girdi desteklerinin artırılması ve tarımsal kredi faizlerinin düşürülmesi gibi acil önlemler alınması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, üretim düşüşünün gıda fiyatlarına daha fazla yansıyabileceği uyarısı yapılıyor.
Gıda enflasyonuna yansımaları
Tarımsal girdi maliyetlerindeki artış, üretimden tüketime kadar olan zincirde fiyatları etkiliyor. İşlenmemiş gıda fiyatlarında son aylarda gözlenen yükselişin önemli bir bölümünün bu girdi maliyetlerinden kaynaklandığı düşünülüyor. Tarım-GFE ile tüketici fiyat endeksi arasındaki gecikmeli ilişki dikkate alındığında, önümüzdeki aylarda gıda fiyatlarında yeni artışlar olabileceği öngörülüyor. Merkez Bankası da enflasyon raporlarında gıda fiyatlarına yönelik yukarı yönlü risklere dikkat çekiyor.
Ekonomistlere göre, tarımsal girdi maliyetlerinin kontrol altına alınması için yapısal reformların yanı sıra kısa vadeli destek mekanizmaları da devreye alınmalı. Aksi halde, hem üretici hem de tüketici açısından olumsuz sonuçlar doğurabilecek bir sarmalın içine girilmesi söz konusu olabilir. Türkiye'nin tarım potansiyeli düşünüldüğünde, bu alanda atılacak adımların enflasyonla mücadelede kritik bir rol oynayacağı ifade ediliyor.
