Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Mayıs 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verileri, tarım sektöründe maliyet krizinin derinleştiğini ortaya koydu. Ankara Ticaret Borsası (ATB) Başkanı Ali Çandır, verileri değerlendirerek tarımsal girdi maliyetlerindeki artışın üretici fiyatlarını geride bıraktığını belirtti. Çandır, özellikle gübre fiyatlarındaki yükselişe dikkat çekerken, üreticilerin artan maliyetleri karşılamakta zorlandığını ifade etti. Uzun yıllar ortalamasına göre girdi fiyatlarındaki artış hızı, çiftçilerin gelirlerini erozyona uğratıyor.
Gübre fiyatları yılın ilk beş ayında yüzde 40 arttı
ATB Başkanı Ali Çandır, tarımsal girdiler içinde en büyük paya sahip olan gübre fiyatlarının Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 8, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 40 oranında arttığını söyledi. Çandır, “Gübre fiyatlarındaki bu artış, özellikle yazlık ekim döneminde çiftçilerimizi zor durumda bırakıyor. Üretici fiyatları ise aynı dönemde ancak yüzde 15-20 civarında arttı. Bu fark, üreticinin alım gücünü ciddi şekilde düşürüyor” dedi.
Mazot ve elektrik fiyatları da etkili
Tarımsal girdi kalemlerinden mazot ve elektrik fiyatları da yılın ilk beş ayında önemli oranda yükseldi. Mazot fiyatları Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 3, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25 arttı. Elektrik fiyatları ise aynı dönemlerde sırasıyla yüzde 2 ve yüzde 18 yükseldi. Çandır, “Mazot ve elektrik, tarımsal üretimin temel enerji kaynakları. Bu girdilerdeki fiyat artışları, özellikle sulama ve hasat dönemlerinde maliyetleri daha da artırıyor” diye konuştu.
Hayvancılık sektöründe yem fiyatları baskısı
Hayvancılıkla uğraşan üreticiler için en önemli girdi kalemi olan yem fiyatları da Mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35 oranında arttı. Çandır, yem fiyatlarındaki bu artışın süt ve et fiyatlarına doğrudan yansıdığını belirterek, “Hayvancılık sektörü, artan yem maliyetleri karşısında ayakta kalmaya çalışıyor. Eğer bu eğilim devam ederse, hayvansal ürünlerde arz sıkıntısı yaşanabilir” uyarısında bulundu.
Üretici fiyatları artışı geride kaldı
TÜİK verilerine göre Tarım Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 2, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 16 arttı. Bu oranlar, Tarım-GFE'deki artışın oldukça gerisinde kaldı. Çandır, “Girdi fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 30'u aşarken, üretici fiyatlarındaki artış yüzde 16'da kaldı. Bu fark, üreticinin kar marjını eritiyor ve tarımsal faaliyetin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor” dedi.
Uzun vadeli çözüm arayışı
Ali Çandır, kısa vadeli önlemlerin yanı sıra tarımsal girdi maliyetlerinin düşürülmesi için yapısal reformlara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. “Öncelikle gübre ve yem gibi temel girdilerde dışa bağımlılığın azaltılması gerek. Yerli üretimi teşvik edecek politikalar devreye alınmalı. Ayrıca, tarımsal sulamada yenilenebilir enerji kullanımı yaygınlaştırılmalı” önerilerinde bulundu.
Uzmanlar, artan girdi maliyetlerinin önümüzdeki dönemde gıda fiyatlarına da yansıyabileceğini belirtiyor. Türkiye'de enflasyonun ana belirleyicilerinden biri olan gıda fiyatlarındaki artış, tüketiciyi de doğrudan etkileyecek. Tarım sektöründe yaşanan bu maliyet krizi, sadece üreticiyi değil, nihai tüketiciyi de ilgilendiren yapısal bir sorun olarak öne çıkıyor.
