Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) Mayıs 2024'te bir önceki aya göre yüzde 0,61 artış gösterdi. Yıllık bazda ise endeks yüzde 43,08 yükselerek üretici enflasyonundaki baskıyı sürdürdü. Tarım sektöründe girdi maliyetlerindeki artış ve iklim koşulları fiyatları yukarı çekerken, özellikle canlı hayvan ve bitkisel ürünlerdeki fiyat hareketleri dikkat çekiyor.
Aylık değişimde alt sektörler
Tarım-ÜFE'nin alt sektörlerine bakıldığında, Mayıs'ta tarım ve avcılık ürünleri ile ilgili hizmetlerde aylık yüzde 0,31, balıkçılık ve su ürünlerinde yüzde 0,27, ormancılık ürünlerinde ise yüzde 0,03 artış kaydedildi. Öne çıkan kalemler arasında canlı hayvanlar yüzde 3,96, meyve ve sert kabuklu ürünler yüzde 2,87 ve sebze yüzde 2,42 oranında aylık artış gösterdi. Buna karşılık tahıllar ve baklagillerde yüzde 2,07, tekstil bitkilerinde yüzde 1,64 ve yağlı tohumlarda yüzde 1,86 düşüş yaşandı. Bu veriler, tarım ürünleri arasında fiyat hareketlerinin heterojen yapısını ortaya koyuyor.
Yıllık bazda güçlü artış
Yıllık bazda Tarım-ÜFE yüzde 43,08 yükselirken, alt sektörlerdeki farklılaşma belirginleşiyor. Canlı hayvanlarda yıllık artış yüzde 70,1 ile en yüksek seviyede gerçekleşirken, sebze yüzde 33,2, meyve yüzde 37,5, tahıllar ve baklagiller yüzde 18,4 oranında arttı. Tekstil bitkileri yıllık bazda yüzde 29,9, ormancılık ürünleri yüzde 31,2 artış kaydetti. Balıkçılık ve su ürünlerinde yıllık artış yüzde 21,7 oldu. Üretici fiyatlarındaki bu yükseliş, tüketici fiyatlarına yansıma potansiyeli taşıdığından enflasyonla mücadelede önemli bir gösterge olarak takip ediliyor.
Sektör temsilcileri, tarımda girdi maliyetlerinin (gübre, akaryakıt, yem) yüksek seyretmesinin üretici fiyatlarını yukarı çektiğini belirtiyor. Ayrıca iklim koşullarındaki düzensizlikler ve kuraklık endişesi de arz tarafında baskı oluşturuyor. TÜİK verileri, tarım ürünleri üretici fiyat endeksinin 2015 yılına göre yüzde 1.331,33 arttığını gösteriyor.
Bağlam ve değerlendirme
Tarım-ÜFE verileri, genel enflasyon görünümü açısından kritik öneme sahip. Zira tarım ürünleri fiyatlarındaki değişim, gıda fiyatları üzerinden tüketici enflasyonunu doğrudan etkiliyor. Merkez Bankası'nın enflasyon raporlarında sıkça vurguladığı gibi, gıda fiyatlarındaki oynaklık para politikası kararlarında belirleyici olabiliyor. Mayıs ayında Tarım-ÜFE'deki ılımlı aylık artışa rağmen yıllık oranın yüksek seyretmesi, sektördeki maliyet baskılarının devam ettiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde hava koşulları ve küresel emtia fiyatlarındaki gelişmeler, tarım ürünleri fiyatlarının yönünü belirleyecek temel faktörler arasında yer alıyor.
