Tarım sektörünün temel enflasyon göstergelerinden olan Tarım-GFE (Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi), Mayıs 2025 verileriyle alt grup bazında yıllık değişim oranlarını ortaya koydu. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan verilere göre, tarımın ana alt sektörleri olan bitkisel üretim, hayvancılık ve ormancılıkta fiyat hareketleri birbirinden ayrışıyor. Bitkisel ürünlerdeki yıllık artış, hayvansal ürünlere kıyasla daha sınırlı kalırken, girdi maliyetlerindeki yükseliş üretici fiyatlarını baskılamaya devam ediyor.
Bitkisel Üretimde Yıllık Değişim: Sebze ve Meyvede Farklılık
Bitkisel ürünler alt grubunda yıllık Tarım-GFE değişimi Mayıs 2025 itibarıyla yüzde 24,8 olarak gerçekleşti. Bu oran, bir önceki aya göre 0,7 puanlık bir artışa işaret ediyor. Alt kalemlerde ise dikkat çeken ayrışmalar mevcut. Tahıllar, baklagiller ve yağlı tohumlarda yıllık artış yüzde 20,1 ile nispeten düşük kalırken; sebze ve meyve grubunda yüzde 32,6 gibi daha yüksek bir oran kaydedildi. Sebze fiyatlarındaki yıllık artışın yüzde 38,4 ile zirve yapması, özellikle seracılık faaliyetlerinde enerji maliyetlerinin etkisini gösteriyor. Meyve grubunda ise yıllık değişim yüzde 28,1 olarak hesaplandı. Turunçgiller ve sert çekirdekli meyvelerdeki fiyat artışları, bu alt grubun genel ortalamasını yukarı çekti. Zeytin ve yağlı tohumlarda ise yıllık artış yüzde 15,9 ile daha sakin bir seyir izledi.
Hayvancılık Alt Grubu: Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerde Yükseliş
Hayvancılık sektöründe Mayıs 2025 itibarıyla yıllık Tarım-GFE değişimi yüzde 30,5 oldu. Bu oran, bir önceki aya göre 1,2 puanlık bir düşüş gösterse de, hâlâ çift haneli yüksek seviyelerde seyrediyor. Canlı hayvan fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 33,2 ile dikkat çekerken, kümes hayvanlarında bu oran yüzde 28,9 olarak gerçekleşti. Süt ve süt ürünlerinde yıllık değişim yüzde 31,5 olurken, yumurta fiyatları yüzde 26,8 arttı. Besicilik maliyetlerindeki yem fiyat artışları, canlı hayvan fiyatlarındaki yükselişin temel belirleyicisi olmaya devam ediyor. Kırmızı et üreticileri, girdi maliyetlerindeki baskı nedeniyle fiyatları yukarı çekmek zorunda kalıyor. Beyaz et sektöründe ise arz-talep dengesinin nispeten daha istikrarlı olması, fiyat artışını sınırlıyor.
Ormancılık ve Diğer Alt Gruplar: Düşük Hacimli Ama Belirleyici
Ormancılık alt grubunda yıllık değişim yüzde 19,8 olarak kaydedildi. Bu oran, bitkisel üretim ve hayvancılığa kıyasla düşük kalsa da, tomruk ve yakacak odun fiyatlarındaki artış dikkat çekiyor. Diğer tarımsal faaliyetler (balıkçılık, arıcılık vb.) alt grubunda ise yıllık artış yüzde 22,3 oldu. Bu alt gruplar, toplam endeks içindeki ağırlıklarının düşük olmasına karşın, niş ürünlerdeki fiyat hareketleri açısından önem taşıyor. Özellikle arıcılıkta bal fiyatlarındaki yıllık yüzde 35'e varan artış, üretici gelirlerini olumlu etkilerken, tüketici bütçesine de yansıyor.
Genel Değerlendirme ve Beklentiler
Mayıs 2025 Tarım-GFE verileri, tarımsal enflasyonun hâlâ yüksek seyrettiğini ancak bir miktar yavaşlama sinyali verdiğini gösteriyor. Bitkisel ürünlerdeki aylık değişimlerin daha istikrarlı olması, önümüzdeki dönemde yıllık artışların hız kesebileceğine işaret ediyor. Ancak hayvancılıkta yem maliyetlerinin yüksek seyretmesi, kırmızı et ve süt fiyatlarında kalıcı bir düşüşü zorlaştırıyor. Tarım sektörü, girdi fiyatlarındaki baskıyı hafifletecek yapısal düzenlemelere ihtiyaç duyuyor. Kuraklık riski ve iklim değişikliğinin üretim maliyetlerini artırması beklenirken, üreticilerin finansmana erişim sorunları da fiyat istikrarını tehdit ediyor. Önümüzdeki aylarda Tarım-GFE'nin yönü, hasat dönemi ve küresel emtia fiyatlarına bağlı olarak şekillenecek.
