Tapu işlemlerinde güvenliği artırmak amacıyla hayata geçirilmesi planlanan 'Güvenli Ödeme Sistemi'nin başlangıç tarihi 1 Temmuz'dan 1 Ekim 2024'e ertelendi. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Bankalararası Kart Merkezi (BKM) iş birliğinde geliştirilen sistem, gayrimenkul alım satım sırasında paranın devir anına kadar güvenli bir hesapta tutulmasını sağlayacak. Elden nakit ödeme ve doğrudan satıcı hesabına havale yöntemlerinin sonlandırılması amaçlanıyor. Yeni sistemle birlikte, alıcı ve satıcı arasındaki finansal işlemler merkezi bir platform üzerinden şeffaf bir şekilde yürütülecek.
Sistem nasıl işleyecek?
Güvenli Ödeme Sistemi, gayrimenkul satışında bedelin emanet hesabında bloke edilmesini ve tapu devri tamamlandıktan sonra satıcıya aktarılmasını öngörüyor. Alıcı, satış bedelini kendi bankası üzerinden sisteme yatıracak; para, satıcının hesabına devir anında geçecek. Bu sayede alıcının ödeme yapmasına rağmen tapuyu alamama veya satıcının tapuyu devrettikten sonra parasını tahsil edememe riski ortadan kalkıyor. Ayrıca işlem öncesinde tarafların kimlik doğrulama ve sözleşme kontrolleri de sistem üzerinden yapılacak.
Ertelenme gerekçesi
Yetkililer, ertelemenin teknik altyapı çalışmalarının tamamlanması ve sektör paydaşlarının uyum sürecine ihtiyaç duymasından kaynaklandığını belirtti. Tapu müdürlüklerinde yoğunluk yaşanmaması için ek süre verildiği ifade ediliyor. Ayrıca gayrimenkul danışmanları, avukatlar ve bankaların sisteme entegrasyonu için gerekli eğitimlerin yaz aylarında tamamlanması hedefleniyor. Eylül ayı sonuna kadar tüm hazırlıkların bitirilerek 1 Ekim itibarıyla uygulamanın zorunlu hale getirilmesi planlanıyor.
Hangi işlemleri kapsayacak?
Sistem, konut, arsa, ticari gayrimenkul ve iş yeri alım satımlarını kapsayacak. İlk etapta bireysel satışlarda zorunlu olacak, ikinci el konut satışlarında da uygulanacak. Kurumsal satışlar ve kamu ihale süreçleri ise sistemin dışında tutuldu. Ayrıca takas veya bedelsiz devir gibi parasal işlem içermeyen durumlarda geçerli olmayacak.
Sektörden tepkiler
Emlak sektörü temsilcileri, sistemin güvenliği artıracağını ancak uyum sürecinde aksaklıklar yaşanabileceğini dile getiriyor. Özellikle yaşlı alıcılar ve dijital okuryazarlığı düşük vatandaşlar için sürecin karmaşık olabileceği uyarısı yapılıyor. BKM, sistem kullanımı için herhangi bir ek ücret alınmayacağını ve tüm bankaların uygulamaya dahil olacağını açıkladı. Halihazırda 15 banka sisteme entegre olurken, kalan bankaların da yıl sonuna kadar katılması bekleniyor.
Türkiye'de her yıl yaklaşık 2,5 milyon gayrimenkul satış işlemi gerçekleşiyor. Güvenli Ödeme Sistemi, bu işlemlerin finansal ayağını merkezileştirerek dolandırıcılık vakalarının önüne geçmeyi hedefliyor. Benzer uygulamalar, İspanya ve Portekiz'de başarıyla yürütülüyor. Türkiye'de de tapu işlemlerinde dijital dönüşümün bir parçası olarak görülen sistem, ilerleyen dönemde genişletilerek tüm taşınmaz satışlarını kapsayabilir.
