Ticaret Bakanlığı, taşınmaz satışlarında zorunlu hale getirilmesi planlanan Güvenli Ödeme Sistemi'nin (GÖS) uygulamaya alınma tarihini ikinci kez erteledi. Sistemin devreye giriş tarihi 1 Ekim 2024 olarak güncellendi. Bakanlık, erteleme gerekçesi olarak teknik entegrasyon çalışmalarının tamamlanması için ek süreye ihtiyaç duyulmasını gösterdi.
Güvenli Ödeme Sistemi nedir?
Güvenli Ödeme Sistemi, tapu ve arsa alım satım işlemlerinde satış bedelinin güvence altına alınmasını sağlayan bir mekanizma olarak tasarlandı. Sistem, alıcının ödemesini bir banka hesabında bloke ederek, tapu devri tamamlandıktan sonra satıcıya aktarılmasını öngörüyor. Bu sayede hem alıcı hem de satıcı için olası dolandırıcılık ve ödeme risklerinin minimize edilmesi hedefleniyor.
Erteleme süreci
Daha önce 15 Şubat 2024'te yürürlüğe girmesi planlanan sistem, önce 1 Haziran'a, ardından yapılan son düzenlemeyle 1 Ekim 2024'e ertelendi. Bakanlık yetkilileri, ertelemenin sektör paydaşlarından gelen geri bildirimler ve bankalarla yürütülen entegrasyon çalışmalarının tamamlanamaması nedeniyle alındığını belirtti. Özellikle büyük ölçekli gayrimenkul firmaları ve bankalar arasındaki teknik altyapı uyum sorunları gerekçe olarak gösteriliyor.
Teknik detaylar ve zorunluluk
Yeni düzenleme kapsamında, taşınmaz satış bedeli 7.500 TL ve üzeri olan tüm işlemlerde Güvenli Ödeme Sistemi'nin kullanılması zorunlu hale getirilecek. Sistem, bankalar aracılığıyla işleyecek ve tarafların mutabakatı ile tapu müdürlüklerinde işlem tamamlanacak. Ayrıca, sistemin kullanılmadığı satışlarda tapu devri gerçekleştirilemeyecek. Bu noktada, özellikle küçük ölçekli emlakçılar ve bireysel satıcılar için uyum sürecinin zorlukları dile getiriliyor.
Sektörden tepkiler
Gayrimenkul sektörü temsilcileri, erteleme kararını olumlu karşılamakla birlikte, sistemin uygulanabilirliği konusunda hâlâ endişelerini koruyor. Türkiye Emlak Müşavirleri Federasyonu (TEMFED) Başkanı Hacı Ali Taylan, yaptığı açıklamada, "Sistemin amacı doğru ancak altyapı ve eğitim çalışmaları yeterli değil. Bankalarla entegrasyon sorunları çözülmeden zorunlu hale getirmek sektörü zora sokar" dedi. Diğer yandan tüketici dernekleri, sistemin alıcılar için güvence sağlayacağını ancak uygulamanın karmaşıklığı konusunda uyarılarda bulunuyor.
Öte yandan, Bakanlık yetkilileri, erteleme sürecinde sektör temsilcileri ve bankalarla görüşmelerin sürdüğünü, 1 Ekim tarihinin kesin olduğunu ve bir daha erteleme olmayacağını vurguluyor. Sistemin tam olarak devreye girmesiyle birlikte, tapu işlemlerinde yaşanan güven sorunlarının büyük ölçüde çözüleceği öngörülüyor.
Bağımsız değerlendirme
Güvenli Ödeme Sistemi'nin ertelenmesi, Türkiye'de dijital dönüşüm sürecinde karşılaşılan tipik bir uyum sorununu yansıtıyor. Teknik altyapı, mevzuat ve uygulama arasındaki koordinasyon eksikliği, benzer projelerde sıkça görülen bir engel. Sistemin nihayetinde yürürlüğe girmesi, gayrimenkul sektöründe şeffaflığı artırabilir ancak başarısı, bankalar, tapu müdürlükleri ve sektör paydaşları arasındaki işbirliğine bağlı. Aksi takdirde, benzer ertelemelerin yaşanması kaçınılmaz görünüyor.
