Tarım ve Orman Bakanlığı, Tanzanya'dan ithal edilen yaklaşık 56 ton ham kabuklu susamın girişine resmi kontrollerde “yabancı madde” ve “zehirli kalıntı” nedeniyle izin vermedi. Bakanlık, partinin menşe ülkesine iadesini talep etti; ancak Tanzanya yetkilileri iadeyi kabul etmedi. Bunun üzerine söz konusu susamların imha edilmesine karar verildi. Olay, gıda güvenliği denetimlerinin önemini bir kez daha gündeme getirirken, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerde de soru işaretlerine yol açtı.
Denetimlerde ortaya çıkan tehlike
Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı gıda kontrol ekipleri, Tanzanya'dan gelen susam partisinde yaptığı analizlerde, ürünün insan sağlığına zararlı maddeler içerdiğini belirledi. Yetkililer, susamın içinde “yabancı madde” olarak tanımlanan taş, toprak ve bitki artıklarının yanı sıra, “zehirli kalıntı” olarak nitelendirilen ve kanserojen etkisi bilinen bazı maddelere rastladı. Bunun üzerine bakanlık, 56 tonluk susam partisinin Türkiye'ye girişine izin vermeyerek, ürünün Tanzanya'ya iade edilmesi için girişim başlattı. Ancak Tanzanya makamları, söz konusu partinin kendi ülkelerindeki ihracat kontrollerinden geçtiğini belirterek iadeyi reddetti.
İmha kararı ve maliyet
İadenin kabul edilmemesi üzerine Türkiye, uluslararası ticaret kuralları ve gıda güvenliği mevzuatı çerçevesinde hareket ederek, zehirli susamların imha edilmesi kararını aldı. İmha işleminin, çevreye zarar vermemesi için özel tesislerde ve yüksek sıcaklıkta yakma yöntemiyle yapılacağı bildirildi. İmha maliyetlerinin ise ithalatçı firma tarafından karşılanacağı, ancak firmanın bu duruma itiraz edebileceği ifade ediliyor. Olay, aynı zamanda sigorta ve tazminat süreçlerini de beraberinde getirecek.
Türkiye'nin gıda güvenliği politikası
Türkiye, son yıllarda gıda güvenliği konusunda denetimlerini sıkılaştırmış durumda. Tarım ve Orman Bakanlığı, özellikle riskli ülkelerden gelen ürünlerde numune alma oranını artırarak, halk sağlığını korumayı hedefliyor. 2024 yılında yapılan denetimlerde, çeşitli ülkelerden gelen binlerce ton gıda maddesinin girişine izin verilmezken, bir kısmı imha edildi. Bakanlık, benzer vakalarda ihracatçı ülkelerle işbirliği yapılmasına rağmen, bazı durumlarda ülkelerin iadeyi kabul etmediğini belirtiyor.
Tanzanya ile yaşanan bu olay, uluslararası gıda ticaretinde ülkeler arası koordinasyonun önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Uzmanlar, gelişmekte olan ülkelerdeki denetim altyapısının yetersiz olduğuna dikkat çekiyor ve ithalatçı ülkelerin daha dikkatli olması gerektiğini vurguluyor. Türkiye'nin bu konuda takındığı kararlı tutum, gıda güvenliği konusunda ödün vermeyeceğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
