ABD'nin İran'a yönelik kapsamlı askeri operasyon başlatmasıyla Batı Asya'da tırmanan kriz, petrol fiyatlarını son iki ayın en yüksek seviyesine çıkarırken, artan faiz beklentileri altın fiyatlarında düşüşe yol açtı. Tahran yönetimi, ABD'ye 'ezici bir yanıt' vereceği tehdidinde bulunurken, bölgesel gerilim dünya piyasalarını etkilemeye devam ediyor.
Operasyon ve petrol piyasası
ABD Savunma Bakanlığı, İran'ın askeri tesislerine yönelik operasyonun başlatıldığını duyurdu. Operasyon kapsamında hava saldırıları ve deniz blokajı uygulanacağı belirtilirken, İran ise Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidini yineledi. Bu gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı 85 doların üzerine çıkarak son iki ayın zirvesini gördü. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışının yüzde 20'sinin durması halinde fiyatların 100 doları aşabileceğini belirtiyor. OPEC kaynakları, üretim artışı için acil toplantı çağrısı yaparken, Suudi Arabistan'ın ek arz sağlama kapasitesi sınırlı görünüyor.
Altın ve faiz beklentileri
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enflasyon endişelerini artırarak merkez bankalarının faiz artırımına gitme olasılığını güçlendirdi. ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz kararına ilişkin beklentiler, ons altını 1.950 doların altına çekti. Analistler, artan enerji maliyetlerinin tüketici fiyatlarına yansıması halinde Fed'in sıkılaştırma adımlarını hızlandırabileceğini ifade ediyor. Altın fiyatlarındaki düşüşe rağmen, jeopolitik risklerin devam etmesi nedeniyle güvenli liman talebinin canlı kalabileceği belirtiliyor. Diğer emtialarda ise karışık bir seyir izleniyor; gümüş yüzde 2 değer kaybederken, bakır fiyatları Çin talebindeki zayıflık nedeniyle geriledi.
Bölgesel yansımalar
Operasyonun bölgedeki yansımaları sürüyor. İran Dışişleri Bakanı, ABD'nin kuvvet kullanması halinde 'beklenmedik bir yanıt' alacağını söyledi. Bunun yanı sıra Irak, Yemen ve Lübnan'da İran destekli grupların ABD hedeflerine saldırılarını artırabileceği endişesi var. Bölge ülkeleri, gerilimin daha da tırmanmaması için arabuluculuk çabalarını yoğunlaştırırken, Türkiye, Katar ve Umut Körfezi'ndeki diplomatik trafik hızlandı. Enerji Bakanı, Türkiye'nin olası bir petrol krizine karşı stratejik rezervlerini kullanmaya hazır olduğunu açıkladı.
Öte yandan, küresel piyasalarda dalgalanma devam ediyor. Asya borsaları yüzde 1-2 oranında değer kaybederken, Avrupa borsaları yatay seyrediyor. ABD vadeli endeksleri ise açılış öncesi hafif negatif. Yatırımcılar, bu hafta açıklanacak ABD enflasyon verileri ve Fed toplantı tutanaklarına odaklanmış durumda.
