Azerbaycan'ın işgalden kurtarılan kültür başkenti Şuşa'da, Ermeni işgali sırasında tahrip edilen tarihi ve dini yapıların yeniden ihyası için yürütülen restorasyon çalışmaları tüm hızıyla devam ediyor. Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında, şehrin sembol yapılarından olan Cıdır Düzü, Şuşa Kalesi ve Yukarı Gövher Ağa Camisi gibi eserler aslına uygun şekilde restore ediliyor. 2020 yılındaki ikinci Karabağ Savaşı sonrası Azerbaycan kontrolüne geçen Şuşa, tarih boyunca Kafkasya'nın kültür merkezi olarak biliniyor.
Restorasyon çalışmaları hız kesmiyor
Şuşa'da yürütülen restorasyon projeleri kapsamında 2023 yılı itibarıyla 100'den fazla tarihi yapının onarımı tamamlanırken, 50'ye yakın eserin restorasyonu ise sürüyor. Azerbaycan Devlet İnşaat ve Mimarlık Üniversitesi uzmanları tarafından hazırlanan projelerde, orijinal malzeme ve teknikler kullanılıyor. Özellikle 18. yüzyıldan kalma Şuşa Kalesi'nin surları, dönemin taş işçiliğine uygun şekilde yeniden örülüyor. Ayrıca, şehirdeki 17 cami ve 9 medresenin de restorasyonu planlanıyor.
Restorasyon çalışmalarının yanı sıra Şuşa'da altyapı yenileme projeleri de hayata geçiriliyor. Su ve kanalizasyon hatları modernize edilirken, tarihi sokaklar taş döşeme ile kaplanıyor. Elektrik ve iletişim kabloları yer altına alınarak şehrin tarihi dokusunun korunması hedefleniyor. Azerbaycan hükümeti, Şuşa'nın kültür turizmi potansiyelini canlandırmak için 2024 yılına kadar 200 milyon manat (yaklaşık 118 milyon dolar) yatırım yapmayı planlıyor.
Tarihi arka plan ve önemi
Şuşa, 1752 yılında Karabağ Hanı Penah Ali Han tarafından kuruldu. Kafkasya'nın en önemli kültür merkezlerinden biri olan şehir, 1992 yılında Ermeni güçlerince işgal edildi. 28 yıl süren işgal döneminde şehirdeki 288 tarihi yapının büyük bölümü tahrip edildi veya yıkıldı. 8 Kasım 2020'de Azerbaycan ordusu tarafından kurtarılan Şuşa, 2021 yılında Azerbaycan'ın kültür başkenti ilan edildi.
Restorasyon çalışmaları sadece fiziksel yapılarla sınırlı kalmıyor: UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan Şuşa'nın somut olmayan kültürel mirası da yeniden canlandırılıyor. Geleneksel Karabağ halı dokumacılığı ve mugam müziği gibi kültürel değerlerin yaşatılması için eğitim programları düzenleniyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Şuşa'nın yeniden inşasının Karabağ'ın genel kalkınma stratejisinin bir parçası olduğunu vurguluyor.
Bölgedeki istikrarın kalıcı hale gelmesiyle birlikte, Azerbaycan hükümeti Şuşa'yı uluslararası bir kültür ve turizm merkezine dönüştürmeyi hedefliyor. Şuşa Beyannamesi'yle Azerbaycan ile Türkiye arasındaki stratejik işbirliğinin pekiştirildiği şehir, iki ülke arasındaki kardeşlik bağlarının da sembolü haline geldi. Uzmanlar, Şuşa'nın yeniden ayağa kalkmasının bölgesel barış ve işbirliğine katkı sağlayacağını belirtiyor.
