Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanan eşe hayat boyu süresiz nafaka ödenmesine ilişkin düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti. Yüksek Mahkeme, süresiz nafakanın Anayasa'nın eşitlik ve ailenin korunması ilkelerine aykırı olduğuna hükmetti. Karar, Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “süresiz nafaka” ifadesini hedef aldı. AYM'nin gerekçeli kararında, nafakanın süresiz olmasının taraflar arasında adaletsizliğe yol açtığı ve boşanan bireyin yeniden hayat kurmasını engellediği belirtildi. Karar, Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek. Mahkeme, iptal hükmünün yürürlük tarihini dokuz ay sonrasına bırakarak kanun koyucuya yeni düzenleme yapması için süre tanıdı.
Kararın Detayları
AYM'nin iptal ettiği düzenleme, boşanma sonrası kusursuz veya az kusurlu eşe süresiz nafaka ödenmesini mümkün kılıyordu. Yüksek Mahkeme, bu uygulamanın bireyin mali bağımsızlığını zedelediği ve nafaka yükümlüsü açısından ölçüsüz bir borç oluşturduğu kanaatine vardı. Kararda, somut olayın özelliklerine göre sürenin belirlenmesi gerektiği, sınırsız nafakanın Anayasa'nın 13. maddesindeki ölçülülük ilkesine aykırı olduğu ifade edildi. Raportör görüşünde, nafakanın süresiz olmasının hem nafaka alan hem de ödeyen açısından mağduriyet yarattığı, süreli nafaka modelinin daha adil olduğu vurgulandı. Ayrıca, kararda eşitlik ilkesine vurgu yapılarak, kadın ve erkek ayrımı yapılmaksızın tüm bireylerin eşit muamele görmesi gerektiği belirtildi.
Olası Etkiler
AYM kararı, boşanma davalarında nafaka miktarını ve süresini doğrudan etkileyecek. Yeni düzenleme yapılana kadar, süresiz nafaka kararları bir süre daha uygulanmaya devam edecek. Avukatlar, kararın ardından nafaka süresinin belirsiz olduğu davalarda hakimlerin takdir yetkisinin artacağını belirtiyor. Uzmanlar, süreli nafaka modelinin benimsenmesi halinde boşanma sonrası kadınların iş hayatına katılımını teşvik edeceğini, ancak bazı durumlarda mağduriyet yaşanabileceğini ifade ediyor. Kadın dernekleri karara temkinli yaklaşırken, erkek hakları örgütleri kararı memnuniyetle karşıladı. Kararın, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırı olmadığı yönünde yorumlar da yapılıyor. Bu düzenleme sonrası boşanmalarda nafaka türüne ilişkin yeni bir yasa bekleniyor.
Sonuç olarak, AYM'nin iptal kararı, boşanma sonrası mali yükümlülüklerin yeniden tanımlanmasına kapı aralıyor. Kanun koyucunun dokuz ay içinde getireceği yeni düzenleme, nafaka süresini ve miktarını belirleyecek kriterleri netleştirecek. Bu süreçte hukukçular, mağduriyetlerin önlenmesi için adil bir sistem kurulması gerektiğini vurguluyor. Karar, toplumsal cinsiyet eşitliği ve bireysel özgürlükler bağlamında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
