Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma davalarında yoksulluk nafakasının süresiz olarak ödenmesini öngören Türk Medeni Kanunu hükmünü iptal etti. Karar, 24 Mayıs 2024 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. İptal kararı, nafaka yükümlülüğünün süresiz olmasının mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiği gerekçesine dayanıyor. Karar, boşanmış bireyler ve hukuk camiasında geniş yankı uyandırdı.
AYM'nin Gerekçesi: Mülkiyet Hakkı İhlali
Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir" hükmünü inceledi. Mahkeme, bu düzenlemenin nafaka yükümlüsünün mülkiyet hakkını süresiz olarak sınırladığını ve orantılılık ilkesini ihlal ettiğini belirtti. Kararda, nafakanın tarafların ekonomik durumlarındaki değişikliklere göre yeniden değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
AYM, iptal kararının gerekçesinde, süresiz nafakanın nafaka alacaklısı lehine bir koruma sağlarken, yükümlü tarafın ekonomik özgürlüğünü ve yeniden evlenme gibi yaşam tercihlerini kısıtladığını ifade etti. Mahkeme, yasama organının nafaka süresini sınırlayan veya belirli koşullara bağlayan yeni bir düzenleme yapması gerektiğini hatırlattı.
Kararın Yürürlüğü ve Hukuki Sonuçları
Resmi Gazete'de yayımlanan karar, yürürlük tarihinden itibaren yeni açılacak boşanma davalarında uygulanacak. Ancak halihazırda devam eden ve süresiz nafaka bağlanmış davalar için ne olacağı belirsizliğini koruyor. Hukukçular, mevcut nafaka kararlarının kararın yürürlüğünden etkilenip etkilenmeyeceği konusunda farklı görüşler dile getiriyor. Kimi uzmanlar, iptal kararının geriye yürümeyeceğini, dolayısıyla eski kararların geçerliliğini sürdüreceğini savunuyor. Kimi uzmanlar ise yükümlülerin yeniden yargılama veya uyarlama davası açabileceğini belirtiyor.
Yasama organının, AYM'nin iptal kararının ardından en kısa sürede yeni bir yasal düzenleme yapması bekleniyor. Aksi halde, nafaka konusunda hukuki bir boşluk oluşabilir. Adalet Bakanlığı'ndan konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Kamuoyu ve Uzman Değerlendirmeleri
Karar, toplumun farklı kesimlerinde tartışmalara yol açtı. Nafaka yükümlüsü olduğunu belirten bazı vatandaşlar, kararı "mağduriyetlerin giderilmesi" olarak yorumlarken, kadın hakları savunucuları, süresiz nafakanın kaldırılmasının ekonomik olarak dezavantajlı durumdaki kadınları olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Uzmanlar, yeni düzenlemenin kadın-erkek eşitliğini gözetmesi ve mağduriyet yaratmaması gerektiğini vurguluyor.
Hukuk profesörü Dr. Ayşe Yılmaz, "AYM kararı, süresiz nafakanın adil olmadığı yönündeki eleştirileri dikkate alıyor. Ancak yeni düzenlemede nafakanın süresi, miktarı ve koşulları net bir şekilde belirlenmeli. Aksi takdirde keyfi uygulamaların önü açılabilir" dedi. Nafaka alacaklısı konumundaki bazı kişiler ise kararın kendilerini güvensiz hissettirdiğini ifade ediyor.
Nafaka Düzenlemesinde Yeni Dönem
Türkiye'de uzun yıllardır tartışılan süresiz nafaka uygulaması, özellikle erkeklerin mağdur olduğu gerekçesiyle eleştiriliyordu. Kadın örgütleri ise nafakanın kaldırılmasının kadın yoksulluğunu artıracağını savunuyordu. AYM'nin iptal kararı, bu tartışmayı yeni bir boyuta taşıdı. Şimdi gözler, TBMM'nin atacağı adımlara çevrildi. Olası bir yasal düzenlemede nafakanın süresi, evlilik süresi, tarafların yaşı ve geliri gibi kriterlerin dikkate alınması bekleniyor.
Kararın, boşanma sonrası ekonomik dengeleri yeniden şekillendireceği ve nafaka davalarında yeni içtihatların oluşmasına zemin hazırlayacağı öngörülüyor. Hukukçular, vatandaşların mevcut nafaka kararlarını gözden geçirmek için bir avukata danışmalarını öneriyor.
