Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulan yeni yasa teklifi, suça sürüklenen çocuklarla ilgili ceza rejiminde köklü değişiklikler öngörüyor. Teklife göre, kasten öldürme suçu işleyen 15-18 yaş arasındaki çocuklar, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla yargılanabilecek. Mevcut uygulamada bu yaş grubundaki çocuklar için indirimli cezalar uygulanırken, teklifin yasalaşması halinde 15 yaşındaki bir çocuk bile müebbet hapis cezası alabilecek.
Teklifin ayrıntıları
Yasa teklifi, özellikle son dönemde artan çocuk suçluluğu vakalarının ardından gündeme geldi. Teklifte, 15-18 yaş arasındaki çocukların işlediği kasten öldürme, nitelikli cinsel saldırı ve terör suçları gibi ağır suçlarda, ceza indirimi uygulanmaması ve doğrudan yetişkin ceza kanunlarına tabi olmaları hedefleniyor. Ayrıca, 12-15 yaş arası çocuklar için de belirli suçlarda cezaların artırılması planlanıyor. Teklifin gerekçesinde, 'çocukların suçtan korunması kadar, toplumun da bu tür suçlardan korunması gerektiği' vurgulanıyor.
Toplumsal yankılar
Teklif, sivil toplum kuruluşları ve insan hakları örgütleri tarafından eleştirilirken, bazı kesimlerden destek görüyor. Çocuk hakları savunucuları, müebbet cezasının çocuklar için 'insanlık dışı' olduğunu ve rehabilitasyon şansını ortadan kaldırdığını belirtiyor. Öte yandan, suç mağdurlarının aileleri, çocuk faillerin de yetişkinlerle aynı cezayı alması gerektiğini savunuyor. Türkiye'de çocuk suçluluğu istatistikleri, 2023 yılı itibarıyla 15-18 yaş arasındaki çocukların işlediği cinayet olaylarında artış olduğunu gösteriyor.
Adalet Bakanı, teklifin çocukları suçtan caydırmayı amaçladığını ifade ederken, muhalefet partileri bu düzenlemenin çocuk ceza adalet sistemini zayıflatacağını öne sürüyor. Teklif, önümüzdeki günlerde TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşülecek ve ardından Genel Kurul'a sunulacak. Yasanın bu yıl içerisinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Değerlendirme
Bu yasa teklifi, ceza adaleti sistemi ile çocuk psikolojisi arasında hassas bir denge kurmayı gerektiriyor. Çocuk suçluların ıslah edilmesi ve topluma kazandırılması mı yoksa caydırıcılık mı öncelikli olmalı? Uluslararası sözleşmelere göre çocuklar için müebbet hapis cezası istisnai bir durum teşkil ediyor. Türkiye'nin bu düzenlemeyle Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'ne uyumu tartışma konusu olacak gibi görünüyor.
