AK Parti, kamuoyunda infial yaratan son olayların ardından çocuk adalet sisteminde köklü bir değişiklik için harekete geçti. Meclis'e sunulan yasa teklifi, suça sürüklenen 18 yaş altı çocuklara kademeli infaz uygulanmasını, 15-18 yaş arası ağır suçlarda müebbet hapis verilmesini ve tahliye olanların dijital takip sistemine alınmasını öngörüyor. Ayrıca, çocuğun suça sürüklenmesinde ihmali bulunan ailelere de ceza verilecek.
Yeni düzenleme neler getiriyor?
Teklif, 15-18 yaş arası çocukların kasten öldürme, nitelikli cinsel saldırı gibi ağır suçları işlemesi halinde müebbet hapis cezası almasını, ancak cezanın belirli koşullarda kademeli olarak infaz edilmesini öngörüyor. Bu sistemde çocuk, cezasının bir kısmını kapalı cezaevinde çekecek, ardından eğitim ve rehabilitasyon programına alınacak. Tahliye sonrası ise elektronik kelepçe ve düzenli takip ile denetim altında tutulacak. Denetimli serbestlik süresince kurallara uymayanlar yeniden cezaevine gönderilecek.
Aileye ceza ve dijital takip
Teklifin en dikkat çekici maddelerinden biri, çocuğun suça sürüklenmesinde ailenin ihmali tespit edilirse aileye 1 yıla kadar hapis cezası verilmesi. Ayrıca, çocuk mahkemeleri, risk altındaki ailelere rehberlik ve denetim tedbirleri uygulayabilecek. Dijital takip sistemi kapsamında, suça sürüklenen çocukların sosyal medya kullanımı, konum bilgileri ve iletişimleri belirli kurallar çerçevesinde izlenecek. Böylece tekrar suça yönelmenin önüne geçilmesi hedefleniyor.
AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, teklifin amacının "çocukları suçtan korumak, mağdurların adalet ihtiyacını karşılamak ve toplumda oluşan infiali gidermek" olduğunu söyledi. Usta, ayrıca "Çocuk adalet sistemimizde cezasızlık algısını kırmak zorundayız" ifadelerini kullandı.
Muhalefet kanadı ise teklife temkinli yaklaşıyor. CHP ve DEM Parti, düzenlemenin çocukları ıslahevi yerine cezaevine yönlendirebileceği uyarısında bulunuyor. Bazı hukukçular da kademeli infazın fiilen çocuklara müebbet getirdiğini, bunun uluslararası sözleşmelere aykırı olabileceğini belirtiyor.
Bağlam ve değerlendirme
Türkiye'de son yıllarda çocukların karıştığı şiddet olayları kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Özellikle İstanbul'da bir çocuğun öldürülmesi ve faillerin çocuk olması, adalet sistemini yeniden tartışmaya açtı. Mevcut yasaya göre 12-15 yaş arası çocuklar hiçbir suçtan cezaevine girmiyor, 15-18 yaş arası ise sınırlı ceza alıyor. Bu durum, toplumda "çocuk suçlulara ceza yok" algısına yol açtı. Yeni teklif, bu algıyı kırmak ve caydırıcılığı artırmak için hazırlanmış görünüyor. Ancak çocuk suçluluğunun kök nedenleri olan yoksulluk, eğitimsizlik ve aile yapısındaki sorunlar ele alınmadan sadece cezai tedbirlerin kalıcı çözüm getirmeyeceği de bir gerçek.
