Türkiye genelinde son aylarda etkili olan yoğun yağışlar, barajlardaki doluluk oranlarını artırarak yüzeyde olumlu bir tablo oluşturdu. Ancak uzmanlar, bu durumun kuraklık sorununun tamamen çözüldüğü anlamına gelmediğini, özellikle yer altı suları ve büyük su havzalarındaki riskin devam ettiğini vurguluyor. Hidroloji ve su kaynakları alanındaki araştırmacılar, yüzeydeki nemlenmenin aldatıcı olduğunu ve yer altı rezervlerinin eski seviyelerine dönmesi için en az birkaç yıl daha düzenli yağışa ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Bu durum, özellikle tarım sektörü ve şehirlerin su temini açısından kritik bir uyarı niteliği taşıyor.
Barajlar doldu ama yer altı suları toparlanamadı
Son dört ayda İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde baraj doluluk oranları yüzde 70-80 seviyelerine ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde yüzde 30-40 civarında olan oranlar, kısa vadede rahatlama sağlamış görünüyor. Ancak Devlet Su İşleri (DSİ) verilerine göre, yer altı su seviyeleri Konya, Şanlıurfa ve İç Anadolu'nun birçok bölgesinde hâlâ kritik eşiğin altında. Hidrojeolog Prof. Dr. Ahmet Yılmaz, "Barajlar yağmur sularıyla hızla dolar, ancak yer altı suları yıllar süren beslenmeye ihtiyaç duyar. Son üç yıldaki yoğun kuraklık, akiferleri tüketti. Şimdiki yağışlar sadece yüzeysel bir rahatlama sağladı, derinlerde kıtlık sürüyor" dedi.
Tarımda verim kaybı bekleniyor
Yer altı suyunun azalması, sulu tarım yapılan bölgelerde doğrudan verim kaybına yol açıyor. Konya Ovası'nda kuyulardaki su seviyesi son bir yılda ortalama 5 metre düştü. Ziraat Mühendisleri Odası verilerine göre, bu yıl buğday ve mısır üretiminde yüzde 10-15 oranında rekolte kaybı bekleniyor. Çiftçiler, yüzey sularına bağımlı ürün desenine yönelse de barajların yaz aylarında hızla boşalması endişesi yaratıyor. Türkiye Ziraat Odaları Birliği Başkanı, "Kısa vadeli rahatlama uzun vadeli planlamayı engellememeli. Su yönetiminde acil reform şart" uyarısında bulundu.
İklim değişikliği ve yapısal sorunlar
Uzmanlar, Türkiye'nin su sorununun sadece yağış rejimiyle ilgili olmadığını, aynı zamanda yapısal sorunlar ve iklim değişikliği kaynaklı olduğunu belirtiyor. Son 30 yılda kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı 4.000 metreküpten 1.500 metreküpe geriledi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 2024 raporuna göre, 2050 yılına kadar sıcaklıkların 2-3 derece artması ve yağış miktarının yüzde 20 azalması bekleniyor. Bu senaryoda yer altı sularının yenilenmesi neredeyse imkansız hale gelecek. Su kaynakları yönetiminde tasarruf teknolojileri, atık su geri dönüşümü ve kaçak kullanımla mücadele öncelikli hale getirilmeli.
Konuya dair bağımsız değerlendirme: Türkiye'nin su krizi, medyada çoğu zaman baraj doluluk oranları üzerinden takip ediliyor. Oysa asıl tehdit, görünmeyen yer altı sularının tükenmesi. Siyasi irade, kısa vadeli rahatlamalara aldanmadan, su havzalarının korunmasına yönelik stratejik planlamayı hayata geçirmeli. Aksi takdirde 'yalancı bahar' birkaç yıl içinde kalıcı bir kuraklığa dönüşebilir.
