Bosna Savaşı'nda işlediği soykırım suçları nedeniyle ömür boyu hapis cezası alan Ratko Mladiç, dün Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da düzenlenen ve binlerce Sırp'ın katıldığı bir törenle toprağa verildi. 78 yaşında cezaevinde hayatını kaybeden Mladiç, kızı Ana'nın yanına gömüldü. Sırp hükümetinden bakanların da katıldığı cenaze, devlet törenini aratmadı. 1995 Srebrenitsa soykırımının faili olarak anılan Mladiç'in bu şekilde uğurlanması, uluslararası kamuoyunda tepkiyle karşılandı.
Cenaze Töreni Detayları
Mladiç için düzenlenen cenaze töreni, Belgrad'daki Novo Groblje Mezarlığı'nda gerçekleştirildi. Törene Sırp hükümetinden bazı bakanlar, milletvekilleri ve aşırı sağcı grupların liderleri katıldı. Binlerce kişi, Mladiç'in tabutunun arkasından yürüyerek ona destek verdi. Tören sırasında Sırp milliyetçi marşları çalındı ve Mladiç'in savaş dönemindeki fotoğrafları taşındı. Cenaze, devlet töreni protokolüne uygun olarak gerçekleştirildi; askeri birlikler ve polis eşliğinde yapıldı. Mladiç'in naaşı, daha önce intihar eden kızı Ana'nın mezarının yanına defnedildi. Törenin ardından mezarlıkta dualar edildi ve konuşmalar yapıldı.
Tepkiler ve Uluslararası Tepki
Mladiç'in cenazesine devlet erkanının katılması ve törenin adeta bir kahramanlık gösterisine dönüşmesi, başta Bosna-Hersek olmak üzere birçok ülkede kınandı. Bosna-Hersek Dışişleri Bakanlığı, Sırbistan'ın bu tutumunun soykırım kurbanlarının anısına saygısızlık olduğunu belirtti. Srebrenitsa Anneleri Derneği, töreni "akıl tutulması" olarak nitelendirerek, "Bir soykırımcıya kahraman muamelesi yapılması kabul edilemez" açıklamasında bulundu. Uluslararası insan hakları örgütleri de Sırbistan'ı, savaş suçlularını yücelterek geçmişle yüzleşmekten kaçınmakla suçladı. Avrupa Birliği yetkilileri, olayı "endişe verici" olarak değerlendirdi ve Sırbistan'ın AB üyelik sürecinde bu tür eylemlerin olumsuz etki yaratacağını vurguladı.
Ratko Mladiç Kimdir?
Ratko Mladiç, 1942 yılında Bosna-Hersek'in Kalinovik kentinde doğdu. Yugoslavya Halk Ordusu'nda görev yaptıktan sonra Bosna Savaşı sırasında Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun komutanı oldu. 1995 yılında Srebrenitsa'da 8 binden fazla Boşnak erkeğin katledilmesiyle sonuçlanan soykırımdan sorumlu tutuldu. Ayrıca Saraybosna kuşatması sırasında sivillere yönelik saldırıları yönetmekle suçlandı. 1995'te Lahey'deki Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi tarafından hakkında tutuklama kararı çıkarıldı. 16 yıl boyunca firari olan Mladiç, 2011 yılında Sırbistan'da yakalandı ve Lahey'e teslim edildi. 2017'de soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Cezasını çektiği Lahey'deki cezaevinde 2023 yılında hayatını kaybetti.
Sırbistan'ın Çelişkili Tutumu
Sırbistan, resmi olarak Mladiç'i savaş suçlusu olarak tanısa da, ülkede hala ona destek veren geniş bir kesim bulunuyor. Özellikle aşırı sağcı gruplar ve milliyetçi çevreler, Mladiç'i "Sırp kahramanı" olarak görüyor. Bu cenaze töreni, Sırbistan'ın geçmişle yüzleşme konusundaki isteksizliğini bir kez daha gözler önüne serdi. Törene katılan hükümet yetkilileri, herhangi bir açıklama yapmaktan kaçındı. Ancak muhalefet partileri, hükümeti "soykırımcıyı onurlandırmakla" suçladı. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ise konuyla ilgili sessizliğini korudu.
Mladiç'in cenazesinin devlet töreni formatında yapılması, Balkanlar'da etnik gerilimleri yeniden alevlendirebilir. Bosna-Hersek'teki Boşnak siyasetçiler, bu olayın bölgede barış ve istikrarı tehdit ettiğini belirtti. Uluslararası toplumun, Sırbistan'a yönelik yaptırım çağrıları gündeme gelebilir. Öte yandan, Srebrenitsa soykırımının üzerinden 28 yıl geçmesine rağmen, adalet arayışı ve yüzleşme çabaları hala tam anlamıyla sonuçlanmış değil. Mladiç'in ölümü ve ardından yaşananlar, bu yaranın ne kadar derin olduğunu gösteriyor.
