Bir çocuğun ekranında önce silahlı çete üyelerinin gösterişli videoları, ardından dünyaca ünlü bir markanın reklamı beliriyor. Çocuk videoyu izliyor, algoritma benzer içerikleri peş peşe sıralıyor. Suç örgütleri bu görünürlükten yararlanıp yeni elemanlar devşirirken, platformlar her saniyede reklam geliri elde ediyor. Sosyal medyanın karanlık yüzü, suç içeriklerine sağlanan reklam desteğiyle giderek büyüyor.
Algoritmalar Suç İçeriğini Nasıl Yayıyor?
Sosyal medya platformları, kullanıcıların ilgi alanlarına göre içerik öneren algoritmalar kullanıyor. Ancak bu algoritmalar, suç örgütlerinin propagandasını da kullanıcıların ekranına taşıyor. Özellikle genç kullanıcılar, şiddet içeren videolara maruz kaldığında algoritma benzer içerikleri önermeye devam ediyor. Bu durum, suç örgütlerinin görünürlüğünü artırıyor ve radikalleşme sürecini hızlandırıyor.
Uzmanlar, platformların içerik denetiminde yetersiz kaldığını belirtiyor. Suç içeren videolar, şiddet içerdiği için genellikle kaldırılıyor; ancak örgütler, semboller, jestler veya müziklerle bu denetimi aşıyor. Ayrıca canlı yayınlar ve geçici hikayeler, denetimden kaçmak için sıkça kullanılıyor.
Reklam Gelirleri Suç Örgütlerini Finanse Ediyor
Platformlar, kullanıcıların ekranda geçirdiği her saniye için reklam gösteriyor. Suç içerikleri de bu süreçte reklam gelirlerine katkı sağlıyor. Örneğin, bir çete videosunun altında gösterilen reklam, markanın bilgisi dışında suç propagandasını finanse ediyor. Google ve Meta gibi şirketler, reklamların suç içeriklerinde yayınlanmasını engellemek için çeşitli politikalar uyguluyor; ancak bu politikaların yetersiz olduğu görülüyor.
2019 yılında yapılan bir araştırma, YouTube'da yayınlanan çete videolarının altında büyük markaların reklamlarının görüldüğünü ortaya koymuştu. Benzer sorunlar Instagram, TikTok ve diğer platformlarda da yaşanıyor. Suç örgütleri, bu sayede hem yeni üyeler kazanıyor hem de finansal kaynak elde ediyor.
Çocuklar en büyük risk altında
Çocuklar ve gençler, suç propagandasının en savunmasız hedef kitlesi. Özellikle sosyal medyada popülerlik kazanma arzusu, gençleri örgütlerin ağına düşürebiliyor. Çete üyeleri, lüks yaşam tarzı ve aidiyet duygusu vadederek gençleri etkiliyor. Ayrıca, şiddet içerikli videoları izleyen çocukların travma yaşama riski de artıyor.
Uzmanlar, ailelerin çocuklarının sosyal medya kullanımını yakından takip etmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca platformların yaş doğrulama sistemlerini güçlendirmesi ve çocuklara yönelik özel koruma önlemleri alması öneriliyor.
Yasal düzenlemeler yetersiz kalıyor
Türkiye'de ve dünyada sosyal medya platformlarını denetleyen yasalar bulunuyor; ancak uygulamada büyük boşluklar var. Örneğin, Türkiye'de 5651 sayılı yasa, internet içeriklerinin denetimini düzenliyor ancak suç içeriklerine reklam desteği verilmesi konusunda net bir yaptırım yok. Benzer şekilde, ABD'de yürürlükte olan yasalar, platformları içerik sağlayıcı olarak görmediği için sorumluluktan muaf tutuyor.
Bu nedenle, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası kuruluşlar, platformların daha şeffaf olması ve suç içeriklerini hızla kaldırması için baskı yapıyor. Ancak bu baskılar, şirketlerin kâr odaklı yaklaşımları nedeniyle sınırlı kalıyor.
Sosyal medya platformlarının algoritmaları, yalnızca suç içeriklerini değil, aynı zamanda nefret söylemini ve dezenformasyonu da yayıyor. Bu nedenle, yalnızca suç propagandasına değil, genel olarak zararlı içeriklere karşı daha kapsamlı bir mücadele verilmesi gerekiyor.
Sonuç olarak, sosyal medyanın kirli yüzü, suç örgütlerinin reklam gelirleriyle beslenmesiyle ortaya çıkıyor. Bu sorunun çözümü için platformların algoritmalarını yeniden tasarlaması, reklam politikalarını sıkılaştırması ve yasal düzenlemelerin daha etkili uygulanması gerekiyor. Aksi takdirde, çocukların ve gençlerin suça sürüklenmesi devam edecek gibi görünüyor.
Bu konuda yapılacak düzenlemeler, yalnızca suç örgütlerini zayıflatmakla kalmayacak, aynı zamanda sosyal medyanın daha güvenli bir alan haline gelmesini sağlayacaktır. Algoritmaların toplumsal faydayı önceliklendirmesi, platformların geleceği için de kritik bir adım olacaktır.
