Sosyal medya platformlarında kullanıcı yaşının doğrulanmasına yönelik yeni düzenleme, 15-18 yaş arası kullanıcılar için önemli değişiklikler getiriyor. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, A Haber'e yaptığı açıklamada, yaş doğrulama mekanizmasının nasıl işleyeceğini, genç kullanıcıları bekleyen kısıtlamaları ve mevcut hesapların denetim sürecini değerlendirdi. Yeni dönemin, ebeveyn onayı ve içerik filtreleme gibi unsurlarla şekilleneceği belirtiliyor.
Yaş Doğrulama Nasıl İşleyecek?
Prof. Dr. Kırık, yaş doğrulama sürecinin devlet destekli bir kimlik doğrulama sistemi üzerinden yürütüleceğini ifade etti. Kullanıcıların sosyal medya hesapları ile e-Devlet entegrasyonu sayesinde yaş bilgilerinin otomatik olarak kontrol edileceği, böylece manuel beyan yerine resmi kayıtların esas alınacağı vurgulandı. Bu yöntemle, 15 yaşından küçük çocukların platformlara erişiminin engellenmesi, 15-18 yaş arasındakilerin ise ebeveyn izniyle sınırlı erişime sahip olması planlanıyor.
Doğrulama işleminin aşamalı olarak uygulanacağını belirten Kırık, öncelikle yeni hesap açacak kullanıcıların bu sisteme tabi olacağını, mevcut hesapların ise belirli bir takvim içinde doğrulama yapmasının isteneceğini söyledi. Doğrulama yapmayan hesapların belirli özelliklere erişiminin kısıtlanacağı, süre sonunda ise askıya alınabileceği ifade edildi.
15-18 Yaş Grubunu Bekleyen Kısıtlamalar
15-18 yaş arası kullanıcılar için getirilecek kısıtlamalar arasında, gece belirli saatlerde kullanım kısıtlaması, reklam ve hedefli içerik gösteriminin sınırlandırılması, veri toplama ve profilleme faaliyetlerinin kısıtlanması gibi maddeler bulunuyor. Ayrıca, bu yaş grubundaki kullanıcıların canlı yayın açma, ödeme yapma ve bazı etkileşim özelliklerine erişimi ebeveyn onayına bağlanacak.
Prof. Dr. Kırık, "Bu düzenleme, çocukların ve gençlerin dijital ortamda karşılaşabileceği riskleri azaltmayı hedefliyor. Özellikle siber zorbalık, uygunsuz içerik ve veri mahremiyeti konularında koruma sağlanacak" dedi. Kısıtlamaların platformlar tarafından teknik olarak uygulanacağını, denetimin ise bağımsız bir kurul tarafından yapılacağını ekledi.
Mevcut Hesaplar Nasıl Denetlenecek?
Mevcut hesapların denetimi için öncelikle kullanıcıların yaş bilgilerini güncellemeleri istenecek. e-Devlet entegrasyonu olmayan veya yaşını doğrulamayan hesaplar, belirli bir geçiş sürecinin ardından kısıtlı moda alınacak. Kırık, "Denetim sürecinde yapay zeka destekli sistemler de kullanılacak. Şüpheli durumlarda ek doğrulama talep edilebilir" diye konuştu.
Ayrıca, ebeveynlerin çocuklarının hesaplarını takip edebileceği ve onay verebileceği bir panel oluşturulacağı belirtildi. Bu panel üzerinden ebeveynler, çocuklarının hangi içeriklere erişebileceğini, ne kadar süre çevrimiçi kalabileceğini ve hangi verilerin paylaşılabileceğini kontrol edebilecek.
Uzmanlardan Farklı Görüşler
Düzenleme, bazı uzmanlar tarafından olumlu karşılanırken, bazıları tarafından pratikte uygulanabilirliği ve mahremiyet açısından sorgulanıyor. Prof. Dr. Kırık, "Yaş doğrulama için kimlik bilgilerinin kullanılması, veri güvenliği endişelerini beraberinde getiriyor. Ancak devletin sağlayacağı merkezi sistem, bu riski minimize edebilir" değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan, dijital haklar savunucuları, gençlerin ifade özgürlüğünün kısıtlanabileceği ve sosyal medyadan uzaklaşmalarının psikolojik etkileri olabileceği uyarısında bulunuyor. Kırık, bu tür endişelerin dikkate alınması gerektiğini, ancak çocuk korumasının öncelikli olduğunu vurguladı.
Uygulama Takvimi ve Yaptırımlar
Yeni düzenlemenin kademeli olarak yürürlüğe gireceği, ilk etapta pilot illerde test edileceği öğrenildi. Uygulamanın tam olarak ne zaman başlayacağı ve geçiş süresinin ne kadar olacağı henüz netleşmedi. Ancak yetkililer, 2025 yılı içinde tüm ülke genelinde uygulamaya geçilmesinin hedeflendiğini belirtiyor.
Kurallara uymayan platformlara yönelik yaptırımlar arasında idari para cezaları, lisans iptali ve erişim engelleme gibi yaptırımlar bulunuyor. Prof. Dr. Kırık, "Platformlar, kullanıcı yaşını doğrulamak için gerekli teknik altyapıyı kurmakla yükümlü olacak. Aksi halde ağır yaptırımlarla karşılaşabilirler" dedi.
Sonuç olarak, sosyal medyada yeni dönem, çocuk ve gençlerin dijital güvenliğini artırmayı amaçlıyor ancak uygulama sürecinde ortaya çıkabilecek sorunlar ve mahremiyet tartışmaları yakından izlenecek. Düzenlemenin uzun vadeli etkileri, sektör temsilcileri ve kullanıcılar tarafından deneyimlenecek.
