Cumhuriyet yazarı ve sosyal güvenlik uzmanı Nergis Şimşek, temmuz ayında emekli ve memur maaşlarına yapılacak kümülatif zam oranlarını paylaştı. Şimşek, mevcut taban aylık sistemi değiştirilmediği sürece milyonlarca yurttaşın sıfır zam tehlikesiyle karşı karşıya kalacağını belirtti. En düşük emekli maaşının ne olacağı ve hangi kesimin ne kadar artış alacağı merak ediliyor.
SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yüzde 21-22 zam
Nergis Şimşek'e göre, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için temmuz zammı yüzde 21-22 seviyesinde gerçekleşecek. Bu oran, ocak-haziran dönemindeki enflasyon farkı ve ikinci yarı için öngörülen yüzde 10 refah payının toplamından oluşuyor. Ancak Şimşek, taban aylık uygulaması nedeniyle en düşük emekli maaşını alanların bu artışı hissetmeyebileceğine dikkat çekti. Zira taban aylık 10.000 TL olarak belirlenmiş durumda ve eğer yeni maaş bu seviyenin altında kalırsa, emekliler yine aynı tutarı almaya devam edecek.
Memur emeklilerine yüzde 16-17 zam
Memur emeklileri için ise kümülatif zam oranı yüzde 16-17 olarak öngörülüyor. Bu oran, memur maaş katsayısındaki artış ve enflasyon farkının toplamını yansıtıyor. Şimşek, memur emeklilerinin SSK ve Bağ-Kur emeklilerine göre daha düşük bir oran almasını, kamu çalışanlarına yönelik farklı bir katsayı belirleme yöntemine bağlıyor.
Taban aylık sistemi değişmezse sıfır zam riski
Nergis Şimşek'in en çarpıcı uyarısı, taban aylık sistemine ilişkin. Şu an 10.000 TL olan en düşük emekli maaşının, temmuz zammı sonrası da aynı kalabileceğini söylüyor. Çünkü taban aylık, birçok düşük maaşlı emekli için tavan görevi görüyor. Eğer kişinin kendi maaşı tabanın altındaysa, devlet aradaki farkı tamamlıyor, ancak bu miktar zamdan etkilenmiyor. Bu nedenle, taban aylık sabit kaldığı sürece, bu kesim fiilen sıfır zam almış olacak.
Uzmanlardan alternatif öneriler
Sosyal güvenlik uzmanları, taban aylık sisteminin gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. En düşük maaşın enflasyon karşısında erimesini önlemek için taban aylığın da belirli bir formülle artırılması veya tamamen kaldırılarak herkese kendi primine göre maaş verilmesi gibi seçenekler tartışılıyor. Nergis Şimşek, bu tür bir reform yapılmadığı takdirde, temmuz zammının milyonlarca emekli için anlamsız kalacağını ifade ediyor.
Türkiye'de yaklaşık 13 milyon emekli bulunuyor ve bunların büyük bir kısmı en düşük maaş diliminde yer alıyor. Temmuz enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın atacağı adımlar merakla bekleniyor. Sivil toplum örgütleri, emeklilerin alım gücünün korunması için kalıcı çözümler talep ediyor. Bu tablo, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği kadar, toplumsal refah açısından da önem taşıyor.
