İstanbul başta olmak üzere Türkiye genelinde sahipsiz sokak hayvanlarının kamusal alanlarda kontrolsüz şekilde beslenmesi, kedi popülasyonunun hızla artmasına neden oluyor. Apartman girişleri, parklar, okul bahçeleri ve hatta toplu taşıma durakları, kedi sürülerinin istilasına uğramış durumda. Vatandaşların bireysel çabalarıyla yapılan düzensiz beslemeler, hem hayvan refahını hem de kamusal yaşamı olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, sorunun çözümü için acil yasal düzenleme ve kapsamlı kısırlaştırma programlarına ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Kontrolsüz Beslemenin Yol Açtığı Sorunlar
Sokak hayvanlarının kontrolsüz beslenmesi, kedi popülasyonunun geometrik olarak artmasına yol açıyor. Bir dişi kedi, yılda ortalama 2-3 kez doğum yapabiliyor ve her doğumda 3-6 yavru dünyaya getirebiliyor. Bu üreme hızı, kısa sürede binlerce yeni sahipsiz kedinin sokaklara düşmesine neden oluyor. Özellikle apartman yöneticileri, girişlerde biriken mama kapları ve kedi dışkılarından şikayetçi. Bazı sitelerde besleme yasağı getirilse de, hayvanseverlerin tepkisiyle karşılaşılıyor.
Uzmanlar, kontrolsüz beslemenin sadece kedi sayısını artırmakla kalmadığını, aynı zamanda hastalık riskini de beraberinde getirdiğini belirtiyor. Parazitler, mantar enfeksiyonları ve kuduz gibi zoonotik hastalıklar, hem diğer hayvanlara hem de insanlara bulaşabiliyor. Ayrıca, aşırı kedi popülasyonu, bazı bölgelerde kuş ve küçük memeli türlerinin azalmasına neden olarak ekolojik dengeyi bozuyor.
Yasal Boşluk ve Belediyelerin Tutumu
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, sahipsiz hayvanların korunmasını ve beslenmesini destekliyor; ancak kontrolsüz beslemeye dair net bir düzenleme bulunmuyor. Belediyeler, kısırlaştırma ve rehabilitasyon çalışmalarını yürütmekle yükümlü olsa da, bütçe yetersizliği ve personel eksikliği nedeniyle bu hizmetler aksıyor. Örneğin, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin 2022 yılında kısırlaştırdığı hayvan sayısı 50 bin civarında kalırken, tahmini sokak kedisi sayısının 1 milyonun üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Bu rakamlar, mevcut çabaların yetersiz olduğunu gözler önüne seriyor.
Bazı ilçe belediyeleri, mama dağıtım noktaları oluşturarak beslemeyi belirli alanlara yönlendirmeye çalışıyor. Ancak bu noktaların sayısı yetersiz ve vatandaşlar tarafından yeterince bilinmiyor. Ayrıca, hayvanseverler ile beslemeye karşı çıkan vatandaşlar arasında zaman zaman gerginlikler yaşanıyor. Polis, geçtiğimiz aylarda İzmir'de bir apartman önünde besleme yapan hayvansever ile apartman sakinleri arasında çıkan kavgaya müdahale etmek zorunda kaldı.
Uzmanlardan Çözüm Önerileri
Veteriner hekimler ve hayvan hakları savunucuları, sorunun çözümü için üç temel adım öneriyor: etkin kısırlaştırma, bilinçli besleme ve yasal düzenleme. Kısırlaştırma kampanyalarının kesintisiz sürdürülmesi gerektiğini belirten uzmanlar, belediyelere daha fazla bütçe ayrılması çağrısı yapıyor. Ayrıca, besleme noktalarının belirlenmesi ve bu noktalarda düzenli temizlik yapılması gerektiğini vurguluyorlar.
Hayvan hakları dernekleri ise, "besleme yasağı" yerine "sorumlu besleme" modelinin benimsenmesi gerektiğini savunuyor. Dernek temsilcileri, vatandaşların bilinçlendirilmesi ve mama kaplarının belirli aralıklarla temizlenmesiyle sorunun büyük ölçüde azalacağını belirtiyor. Ancak, bu modelin başarılı olması için yerel yönetimlerin ve muhtarların koordineli çalışması şart.
Kamusal Alanda Yaşanan Zorluklar
Kontrolsüz kedi popülasyonu, kamusal alanlarda çeşitli zorluklara yol açıyor. Parklarda oyun oynayan çocuklar, kedi dışkısı ve mama artıklarıyla karşılaşabiliyor. Toplu taşıma duraklarında bekleyen vatandaşlar, kedi saldırısına uğrayabiliyor. Hatta bazı okullarda, bahçeye giren kediler nedeniyle öğrencilerin teneffüse çıkarılamadığı durumlar yaşanıyor. Bu durum, hem hijyen hem de güvenlik endişelerini artırıyor.
Öte yandan, kedi beslemenin psikolojik faydaları da göz ardı edilmemeli. Birçok insan için sokak hayvanlarını beslemek, günlük stresle başa çıkma ve toplumsal bağ kurma aracı olarak görülüyor. Bu nedenle, çözüm aranırken hayvanseverlerin duyguları da dikkate alınmalı. Uzmanlar, tüm paydaşların katılımıyla bir yol haritası çizilmesi gerektiğini belirtiyor.
Sonuç ve Beklentiler
Sokak hayvanları sorunu, Türkiye'nin kronikleşen kent problemlerinden biri haline geldi. Kontrolsüz besleme, kedi popülasyonunu artırırken, mevcut yasalar ve belediye hizmetleri yetersiz kalıyor. Çözüm için öncelikle ulusal düzeyde bir strateji belirlenmeli, kısırlaştırma seferberliği başlatılmalı ve vatandaşlar bilinçlendirilmeli. Aksi takdirde, sokaklar ve apartmanlar kedilerle dolmaya devam edecek ve toplumsal gerilim artacak. Gelecek nesillere daha yaşanabilir bir çevre bırakmak için, hayvan refahını gözeten ama aynı zamanda kamusal düzeni koruyan bir denge kurulmalı.
