İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, F-35 savaş uçaklarının Türkiye'ye satışını engellemek için hem kamuoyu önünde hem de perde arkasında yoğun bir lobi faaliyeti yürüttüklerini açıkladı. Smotrich, bu itirafıyla birlikte iki ülke arasında yıllardır süren gerilimin yeni bir boyutunu gözler önüne serdi. İsrailli bakanın sözleri, uluslararası silah ticareti ve bölgesel rekabet bağlamında önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Smotrich'in Açıklamaları ve Arka Plan
Bezalel Smotrich, İsrail ordusuna bağlı bir radyo kanalında yaptığı konuşmada, Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil olma çabalarını engellemek için ellerinden geleni yaptıklarını söyledi. Smotrich, "F-35'lerin Türkiye'ye gitmemesi için açık açık da perde arkasında da çalıştık" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Türkiye'nin 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle F-35 programından çıkarılmasının ardından geldi. ABD, Türkiye'yi programdan çıkarmış ve Türkiye'nin daha önce ödediği 1,4 milyar doları iade etmemişti. Smotrich, İsrail'in bu süreçte ABD Kongresi ve Pentagon nezdinde etkili bir lobi faaliyeti yürüttüğünü ima etti.
Türkiye-İsrail İlişkilerinde Yeni Dönem
Smotrich'in itirafı, son dönemde normalleşme sinyalleri veren Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni bir krize yol açabilir. İki ülke arasında 2022'de büyükelçi atamalarıyla başlayan yumuşama süreci, Gazze'deki çatışmalar nedeniyle yeniden gerilmişti. Türkiye, İsrail'in Filistin politikalarını sert bir dille eleştirirken, İsrail de Türkiye'nin bölgedeki etkisini sınırlamak için diplomatik ve askeri adımlar atmaya devam ediyor. Smotrich'in bu açıklaması, Ankara'da tepkiyle karşılandı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı henüz resmi bir açıklama yapmazken, yetkililer özel olarak rahatsızlıklarını dile getirdi.
F-35 Programı ve Türkiye'nin Geleceği
Türkiye, F-35 programına 1999 yılında ortak olmuş ve 2018'de ilk uçaklarını teslim almaya başlamıştı. Ancak S-400 krizi sonrası ABD, Türkiye'yi 2020'de programdan resmen çıkardı. Türkiye'nin programdan çıkarılması, savunma sanayisinde önemli bir boşluk yarattı ve Ankara alternatif arayışlarına yöneldi. Son dönemde Türkiye'nin F-35 programına dönüş için ABD ile müzakereleri hızlandırdığı iddia ediliyordu. Smotrich'in açıklamaları, bu müzakerelerin önündeki en büyük engellerden birinin İsrail olduğunu ortaya koyuyor. İsrail, bölgesel üstünlüğünü korumak için Türkiye'nin teknolojik olarak güçlenmesini istemiyor.
Sonuç olarak, Smotrich'in itirafı, İsrail'in Türkiye'ye yönelik açık ve gizli müdahalelerini belgeler nitelikte. Bu durum, iki ülke arasındaki güven bunalımını derinleştirirken, bölgesel dinamikleri de etkileyebilir. Türkiye'nin savunma sanayisinde yerli çözümlere yönelmesi ve alternatif ittifaklar arayışı, bu tür dış müdahalelere karşı bir direnç oluşturabilir. Ancak İsrail'in ABD üzerindeki etkisi, Türkiye'nin F-35 programına dönüşünü uzun süre daha zorlaştıracak gibi görünüyor.
