Balıkesir'in Kepsut ilçesine bağlı bir köyde, altın madeni projesine karşı çıkan vatandaşlar, bölgenin sit alanı ilan edilmesini sağlayacak bir keşif yaptı. Köylüler, maden şirketinin "burada tarihi eser yok" iddiasına rağmen, antik döneme ait bir tuğla bularak yetkililere teslim etti. Bunun üzerine bölge, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edildi. Şirket ise karara itiraz etti.
Tesadüf sonucu bulunan tarihi tuğla
Köylüler, maden projesinin yapılması planlanan alanda uzun süredir yüzey araştırması yapıyordu. Bir vatandaş, dere yatağında bulduğu tuğlanın üzerindeki işaretlerin antik döneme ait olduğunu fark etti. Tuğla, Balıkesir Arkeoloji Müzesi'ne götürüldü ve yapılan incelemelerde Erken Bizans dönemine ait olduğu tespit edildi. Bu buluş, bölgenin sit alanı ilan edilmesi için yeterli kanıt olarak kabul edildi.
Köylülerden şirkete tepki
Köy muhtarı, "Şirket yıllardır 'burada tarihi eser yok' diyerek projeyi dayatıyordu. Biz de kendi imkanlarımızla araştırma yaptık ve sonunda hazineyi bulduk. Artık köyümüz koruma altında" dedi. Maden şirketi ise sit kararının ardından yargıya başvurdu. Şirket avukatı, "Sadece bir tuğla parçasına dayanarak böyle bir karar alınması hukuka aykırı" iddiasında bulundu.
Sit alanı kararı ve süreç
Kültür ve Turizm Bakanlığı, tuğlanın bulunduğu yaklaşık 200 dönümlük alanı 1. derece arkeolojik sit alanı ilan etti. Bu statü, alanda herhangi bir inşaat faaliyetini yasaklıyor. Maden projesi ise tamamen durduruldu. Karara itiraz eden şirket, bölgenin sit alanı olmadığını kanıtlamak için kendi arkeolojik kazı raporlarını sunacak. Ancak köylüler, bulunan tuğlanın bölgenin tarihi zenginliğinin sadece bir örneği olduğunu savunuyor.
Benzer vatandaş girişimleri
Türkiye'de son yıllarda maden projelerine karşı çıkan köylüler, tarihi eser keşifleriyle süreci durdurmayı başarıyor. Örneğin, Muğla'da bir köy, antik kent kalıntıları bularak maden ocağı açılmasını engellemişti. Bu tür girişimler, çevre ve kültürel miras koruma mücadelesinde halkın rolünü artırıyor.
Balıkesir'deki bu olay, siyasi boyutuyla da dikkat çekiyor. Muhalefet partileri, maden şirketlerinin bürokratik süreçleri zorlayarak halkın iradesini yok saydığını savunuyor. Konu, TBMM'de de gündeme getirildi. İktidar kanadı ise yatırımın istihdam yaratacağı gerekçesiyle projeyi destekliyor ancak sit kararına saygı duyduklarını belirtiyor.
