Sırbistan yönetimi, Lahey'deki Birleşmiş Milletler gözetim evinde hayatını kaybeden ve 'Bosna Kasabı' olarak bilinen savaş suçlusu Ratko Mladiç için skandal bir karara imza attı. Sırbistan Adalet Bakanı Nenad Vujiç, Srebrenitsa soykırımında yaklaşık 10 bin sivilin öldürülmesinden sorumlu tutulan Mladiç'in devlet töreniyle defnedileceğini açıkladı. Bu karar, soykırım mağdurlarının aileleri ve uluslararası kamuoyunda büyük tepkiye yol açtı.
Adalet Bakanı'ndan Taziye ve Tören Kararı
Sırbistan Adalet Bakanı Nenad Vujiç, yaptığı yazılı açıklamada Mladiç'in ailesine başsağlığı dileyerek, cenazenin devlet töreniyle kaldırılacağını belirtti. Vujiç, "Mladiç, Sırp halkının kahramanıdır. Ona son görevini devlet töreniyle yerine getireceğiz" ifadelerini kullandı. Sırbistan hükümetinin bu kararı, ülkedeki aşırı milliyetçi kesimler tarafından memnuniyetle karşılanırken, demokratik partiler ve insan hakları örgütleri tarafından sert şekilde eleştirildi.
Srebrenitsa Soykırımı ve Mladiç'in Yargılanma Süreci
Ratko Mladiç, Bosna Savaşı sırasında Sırp askerlerinin komutanı olarak görev yaptı. 1995 yılında Srebrenitsa'da 8 binden fazla Boşnak erkeğin katledilmesini emrettiği gerekçesiyle uluslararası toplum tarafından soykırım suçlusu olarak tanımlandı. 2017 yılında Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Mladiç, 1995'te Srebrenitsa'daki soykırımın yanı sıra Saraybosna kuşatması sırasında sivillere yönelik saldırılar da dahil olmak üzere birçok suçtan hüküm giymişti.
Mladiç'in 2021 yılında COVID-19 nedeniyle hastalandığı ve sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu biliniyordu. Ölümü, Lahey'deki gözetim evinde 1 Haziran 2021'de gerçekleşti. Ancak ölüm nedeni henüz resmi olarak açıklanmadı. Sırbistan hükümeti, Mladiç'in cenazesinin başkent Belgrad'da düzenlenecek törenin ardından aile mezarlığına defnedilmesini planlıyor.
Bosna Hersek ve Uluslararası Tepkiler
Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Boşnak üyesi Şefik Dzaferovic, Sırbistan'ın bu kararını 'soykırımın inkarı ve mağdurlara saygısızlık' olarak nitelendirdi. Dzaferovic, yaptığı açıklamada, "Mladiç'in törenle gömülmesi, Srebrenitsa'da katledilen masum insanlara yapılan en büyük hakarettir. Bu karar, bölgede barışı tehdit etmektedir" dedi.
Srebrenitsa Anneleri Derneği Başkanı Hatice Mehmedoviç ise, "Sırbistan hükümeti, soykırım suçlusunu kahraman ilan ederek tarihi çarpıtmaktadır. Bu kararı kınıyoruz. Uluslararası toplumun Sırbistan'a yaptırım uygulaması gerekiyor" şeklinde konuştu. Avrupa Birliği ise konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Sırbistan'ın bu kararının uluslararası hukuka ve adalet anlayışına aykırı olduğunu belirterek, tarafları itidale çağırdı.
Sırbistan İç Siyasetinde Yankıları
Sırbistan'da iktidar partisi SNS'nin bu kararı, ülkedeki muhalefet partilerinin sert tepkisine neden oldu. Ana muhalefet partisi Demokrat Parti lideri Zoran Lutovac, "Hükümet, savaş suçlusunu devlet töreniyle onurlandırarak uluslararası toplumda itibar kaybediyor. Bu, Sırbistan'ın Avrupa Birliği üyelik sürecine de gölge düşürecektir" dedi. Aşırı sağcı Sırp Radikal Partisi lideri Vojislav Seselj ise kararı destekleyerek, "Mladiç bir kahramandı, onu son yolculuğuna törenle uğurlamak görevimizdir" ifadelerini kullandı.
Bu kararın, Sırbistan'da yaklaşan genel seçimler öncesinde milliyetçi oyları toplamaya yönelik bir hamle olduğu yorumları yapılıyor. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic'in, Mladiç'in cenazesine katılıp katılmayacağı ise merak konusu.
Uluslararası toplumun tepkisi sürerken, Srebrenitsa'da 11 Temmuz'da düzenlenecek soykırım anma törenleri öncesinde bu kararın bölgede gerginliği artırabileceği belirtiliyor. Bosna Hersek'teki yetkililer, Sırbistan'ın bu tutumunun iki ülke arasındaki ilişkileri olumsuz etkileyeceğini vurguluyor.
Ratko Mladiç'in ölümü ve cenaze kararı, Bosna Savaşı'ndan bu yana devam eden hesaplaşma sürecinde yeni bir kırılma noktası oluşturuyor. Sırbistan'ın bu tutumu, savaş suçlarıyla yüzleşme konusundaki isteksizliğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Tarihçiler, bu tür kararların toplumsal barışı zedelediğini ve gelecek kuşaklara olumsuz miras bıraktığını ifade ediyor.
Bu gelişme, aynı zamanda uluslararası hukukun ve insan haklarının korunması açısından ciddi bir sınav niteliği taşıyor. Srebrenitsa soykırımı, Avrupa'nın yakın geçmişindeki en karanlık sayfalardan biri olarak kabul ediliyor. Bu nedenle, Mladiç gibi bir savaş suçlusunun devlet töreniyle anılması, soykırım mağdurları ve tüm insanlık adına derin bir üzüntü kaynağıdır.
