Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, bir yılı aşkın süredir devam eden öğrenci öncülüğündeki protestolar ve hükümete yönelik yolsuzluk eleştirilerinin ardından görevinden istifa etti. Vučić’in istifasıyla cumhurbaşkanlığı görevini geçici olarak Meclis Başkanı Ana Brnabić devraldı. Ülkede 25 Mayıs tarihinde erken genel seçim yapılacağı duyuruldu. Karar, başkent Belgrad’da düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna açıklandı.
Protestolar ve İstifa Süreci
2024 yılının başından bu yana Sırbistan genelinde özellikle üniversite öğrencilerinin öncülük ettiği gösteriler düzenleniyordu. Göstericiler, hükümeti yolsuzluk, medya özgürlüğünün kısıtlanması ve demokratik gerileme ile suçluyordu. Vučić’in istifası, bu baskıların bir sonucu olarak geldi. Cumhurbaşkanı, istifa konuşmasında “Ülkeyi daha fazla gerilime sürüklememek için bu kararı aldım” ifadelerini kullandı. Ancak muhalefet, istifanın samimi olmadığını ve erken seçimin gerçek bir değişim getirmeyeceğini savunuyor.
Vučić, istifasının ardından başbakanlık için sahaya indiğini açıkladı. Sırbistan İlerici Partisi (SNS) içinde yeni bir yapılanma başlatacağını belirten Vučić, “Halkın karşısına bu kez başbakan adayı olarak çıkacağım” dedi. Bu hamle, siyasi kulislerde Vučić’in iktidarı tamamen bırakmadığı, aksine yeni bir rolle geri döndüğü şeklinde yorumlandı.
Geçici Yönetim ve Seçim Takvimi
Meclis Başkanı Ana Brnabić, cumhurbaşkanlığı görevini geçici olarak devraldı. Brnabić, yaptığı ilk açıklamada “Ülkeyi istikrarlı bir şekilde seçime götüreceğiz” dedi. Seçim Kurulu, 25 Mayıs 2025 tarihinde erken genel seçim yapılacağını resmen duyurdu. Bu tarih, Sırbistan’ın siyasi takviminde önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Erken seçim kararı, Sırbistan’ın Avrupa Birliği üyelik sürecini de yakından ilgilendiriyor. AB yetkilileri, son gelişmeleri dikkatle izlediklerini ve seçimlerin adil ve şeffaf bir ortamda yapılması gerektiğini vurguladı. Rusya ile Batı arasında denge politikası izleyen Sırbistan’da yaşanan bu siyasi değişim, bölgesel dengeleri de etkileyebilir.
Muhalefetin Tutumu ve Olası Senaryolar
Muhalefet partileri, Vučić’in istifasını “göstermelik” olarak nitelendirdi. Ana muhalefet koalisyonu, erken seçimde ortak aday çıkarma arayışında. Öğrenci grupları ise protestolarına devam edeceklerini açıkladı. Siyaset analistleri, Vučić’in başbakanlık adaylığının seçim yarışını kızıştıracağını belirtiyor.
Sırbistan’da 2023 yılında yapılan son genel seçimlerde Vučić’in partisi zafer kazanmıştı. Ancak seçim sonuçlarına yönelik usulsüzlük iddiaları ve sokak protestoları ülkeyi istikrarsızlaştırmıştı. Yeni seçim süreci, bu kez daha yüksek bir katılım ve daha sert bir rekabete sahne olabilir. Kamuoyu araştırmaları, Vučić’in hâlâ en güçlü siyasi figür olduğunu gösterse de muhalefetin birleşmesi durumunda dengelerin değişebileceği ifade ediliyor.
Öte yandan, Sırbistan ekonomisi de seçim belirsizliğinden etkilenebilir. Dinarın değerindeki dalgalanmalar ve yatırımcı güvenindeki olası sarsıntılar, yeni hükümetin öncelikli gündem maddeleri arasında yer alacak. Uluslararası finans kuruluşları, seçim sonrası dönemde ekonomik reformların hız kazanması gerektiğini belirtiyor.
Sonuç olarak, Sırbistan’da erken seçim kararı, ülkenin siyasi geleceğini belirleyecek kritik bir adım. Vučić’in istifası ve başbakanlık hamlesi, iktidarını farklı bir formda sürdürme çabası olarak okunabilir. Ancak sokaklardaki tepki ve muhalefetin birleşme ihtimali, seçim sonuçlarını öngörülemez kılıyor. 25 Mayıs’ta yapılacak seçimler, sadece Sırbistan için değil, Balkanlar ve Avrupa için de önemli sonuçlar doğurabilir.
