Lahey'deki cezaevinde hayatını kaybeden Srebrenitsa soykırımının baş sorumlusu Ratko Mladic, Belgrad'da devlet yetkililerinin ve askerlerin katıldığı resmi bir törenle toprağa verildi. Temmuz 1995'te 8 bin 372 Boşnak sivilin katledildiği soykırımın mimarı olarak anılan Mladic'in cenaze töreni, birçok ülkeden sert tepki aldı.
Devlet Töreniyle Son Yolculuk
Ratko Mladic'in cenazesi, Belgrad'daki Novo Groblje Mezarlığı'nda düzenlenen törenle defnedildi. Törene Sırbistan hükümetinden üst düzey yetkililer, askeri erkan ve Mladic'in ailesi katıldı. Askeri birliklerin hazır bulunduğu törende, Mladic için devlet protokolü uygulandı. Bu durum, savaş suçlusu bir ismin resmi devlet töreniyle gömülmesi nedeniyle uluslararası kamuoyunda infiale yol açtı.
Uluslararası Tepkiler
Bosna-Hersek'ten yapılan açıklamada, "Soykırım failinin devlet töreniyle gömülmesi, kurbanların anısına yapılmış en büyük saygısızlıktır" denildi. Avrupa Birliği yetkilileri, Sırbistan'ın bu tutumunun bölgede barış ve uzlaşma çabalarına zarar verdiğini belirtti. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Mladic'in işlediği suçlar insanlık tarihine kara bir leke olarak geçmiştir. Böyle bir ismin resmi törenle anılması kabul edilemez" ifadelerini kullandı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı da bir açıklama yaparak, "Srebrenitsa soykırımının failinin kahraman gibi gömülmesi, adalete ve insanlığa ihanettir" değerlendirmesinde bulundu.
Srebrenitsa Soykırımı Nedir?
Temmuz 1995'te, Bosna Savaşı sırasında Srebrenitsa'da Birleşmiş Milletler'in "güvenli bölge" ilan ettiği alanda, Ratko Mladic komutasındaki Bosna Sırp ordusu, 8 bin 372 Boşnak erkeği ve genci katletti. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar ise sürgün edildi. Bu olay, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da işlenen en büyük soykırım olarak kabul ediliyor. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), 2017'de Mladic'i soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan ömür boyu hapis cezasına çarptırdı. Mladic, cezasını çektiği Lahey'deki Scheveningen cezaevinde 2023 yılında hayatını kaybetti.
Sırbistan'ın Tutumu ve Bölgesel Gerilim
Sırbistan, Mladic'i resmi törenle defnederek, uluslararası mahkumiyete rağmen savaş suçlusunu sahiplenmiş oldu. Bu adım, Bosna-Hersek ve Kosova ile olan ilişkileri yeniden gerdi. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, törene katılmazken, hükümetten bazı bakanların katılması dikkat çekti. Sırp muhalefeti ise töreni "utanç verici" olarak nitelendirdi. Bölge analistleri, bu gelişmenin Sırbistan'ın AB üyelik sürecine olumsuz yansıyabileceğini belirtiyor.
Kurban Yakınları: 'Acımız Tazelendi'
Srebrenitsa Anneleri Derneği adına konuşan Hatice Mehmedovic, "Mladic'i devlet töreniyle gömenler, bizim acımızı bir kez daha kanattı. Adalet yerini bulmadı. Ama biz, katledilen 8 bin 372 evladımızı asla unutmayacağız" dedi. Bosna-Hersek'te birçok şehirde protesto gösterileri düzenlendi.
Uluslararası Hukuk ve Adalet Arayışı
Mladic'in ölümüyle birlikte, Srebrenitsa soykırımına ilişkin adalet arayışı bir kez daha sorgulanıyor. Uluslararası Af Örgütü, "Mladic'in ölümü, kurbanların yakınları için yeterli bir adalet sağlamamıştır. Sırbistan, soykırımı tanımalı ve failleri yüceltmekten vazgeçmelidir" açıklamasını yaptı. Birleşmiş Milletler Srebrenitsa Soykırımı Anma Günü'nde yaptığı açıklamada, "Soykırımı inkar eden ve faillerini yücelten her türlü girişim, uluslararası hukuka aykırıdır" ifadelerine yer verdi.
Bağlam: Batı Balkanlar'da Barış ve Uzlaşma
Srebrenitsa soykırımı, Batı Balkanlar'da hala derin yaralar açmış durumda. Sırbistan'ın Mladic'i resmi törenle defnetmesi, bölgede kalıcı barış ve uzlaşma çabalarına darbe vurdu. Avrupa Birliği'nin arabuluculuğunda yürütülen Belgrad-Priştine diyalogu da bu gelişmeden olumsuz etkilenebilir. Tarihçiler, soykırımın inkar edilmesinin ve faillerin yüceltilmesinin, gelecekte benzer trajedilerin önünü açabileceği uyarısında bulunuyor. Uluslararası toplumun, Sırbistan'a yönelik yaptırım ve baskıları artırması bekleniyor.
