Prof. Dr. Halil Hasar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayesinde başlatılan ve kısa sürede küresel bir markaya dönüşen Sıfır Atık hareketinin, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) ile ilk kez COP gündemine taşınacağını bildirdi. Bu gelişme, sıfır atık politikalarının uluslararası iklim diplomasisinde resmi bir müzakere başlığı haline gelmesi anlamına geliyor.
COP31'de Sıfır Atık: İlk Kez Resmi Gündem Maddesi
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında düzenlenen Taraflar Konferansı (COP), her yıl dünya liderlerini, bilim insanlarını ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getirerek küresel iklim politikalarının yönünü belirliyor. Bugüne kadar atık yönetimi ve döngüsel ekonomi başlıkları iklim müzakerelerinde daha çok yan konu olarak ele alınırken, COP31'de sıfır atığın doğrudan gündeme girmesi, konunun artık ana akım iklim stratejilerinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edildiğini gösteriyor.
Prof. Dr. Halil Hasar'ın açıklamasına göre, bu adım yalnızca sembolik değil; aynı zamanda ülkelerin ulusal katkı beyanlarında (NDC) atık yönetimine daha fazla yer vermesi ve döngüsel ekonomi modellerinin yaygınlaştırılması için somut bir zemin oluşturacak. Sıfır atık, bu yönüyle iklim değişikliğiyle mücadelede hem sera gazı emisyonlarının azaltılmasına hem de kaynak verimliliğinin artırılmasına katkı sunuyor.
Sıfır Atık Nasıl Küresel Bir Markaya Dönüştü?
Sıfır Atık hareketi, 2017 yılında Emine Erdoğan'ın himayesinde Türkiye'de başlatıldı. Kısa sürede kamu kurumları, yerel yönetimler, özel sektör ve sivil toplumun katılımıyla genişleyen proje, atık oluşumunu kaynağında azaltmayı, ayrıştırmayı ve geri dönüşümü yaygınlaştırmayı hedefledi. Projenin başarısı, uluslararası alanda da yankı buldu; 2019'da Birleşmiş Milletler nezdinde tanıtımı yapıldı ve 30 Mart tarihi, BM tarafından Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edildi.
Bugün sıfır atık, Türkiye'nin iklim diplomasisinde yumuşak güç unsuru olarak öne çıkıyor. Emine Erdoğan'ın öncülüğünde yürütülen çalışmalar, gelişmekte olan ülkelere de ilham kaynağı olurken, COP31 gündemine taşınması bu etkinin kurumsal bir çerçeveye oturmasını sağlayacak. Prof. Dr. Hasar, konunun COP gündemine girmesinin ardından ülkelerin atık yönetimi politikalarını iklim hedefleriyle uyumlu hale getirmek için daha fazla taahhütte bulunmasının beklendiğini vurguladı.
COP31'in Küresel İklim Mücadelesindeki Önemi
COP31, iklim kriziyle mücadelede kritik bir eşik olarak görülüyor. Paris Anlaşması'nın hedeflerine ulaşmak için ülkelerin 2030'a kadar emisyonlarını önemli ölçüde azaltması gerekiyor. Bu noktada atık sektörü, metan emisyonlarının önemli bir kaynağı olarak öne çıkıyor. Düzenli depolama sahalarından kaynaklanan metan gazı, kısa vadede ısınma etkisi yüksek bir sera gazı. Sıfır atık stratejileri, bu emisyonların azaltılmasında doğrudan rol oynayabilir.
Ayrıca döngüsel ekonomi, kaynak kıtlığı ve atık yönetimi maliyetleriyle boğuşan ülkeler için ekonomik açıdan da cazip bir model sunuyor. COP31'de sıfır atığın gündeme gelmesi, iklim finansmanı ve teknoloji transferi tartışmalarında yeni bir başlık açabilir. Gelişmekte olan ülkelerin atık yönetimi altyapılarını güçlendirmeleri için uluslararası destek mekanizmalarının devreye alınması bekleniyor.
Türkiye'nin İklim Diplomasisinde Yeni Bir Sayfa
Türkiye, son yıllarda iklim değişikliğiyle mücadelede aktif bir diplomasi yürütüyor. Paris Anlaşması'nı 2021'de onaylayan ve 2053 net sıfır emisyon hedefini açıklayan Türkiye, yenilenebilir enerji, yeşil dönüşüm ve sıfır atık gibi alanlarda uluslararası iş birliklerine önem veriyor. Sıfır Atık'ın COP gündemine taşınması, bu stratejinin somut bir çıktısı olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, sıfır atık hareketinin COP31'de kabul görmesinin ardından ülkelerin ulusal mevzuatlarında ve teşvik sistemlerinde değişikliklere gidebileceğini, atık ithalatı ve plastik kirliliği gibi tartışmalı konularda yeni düzenlemelerin gündeme gelebileceğini belirtiyor. Önümüzdeki dönemde sıfır atık, yalnızca bir çevre politikası değil; aynı zamanda ekonomik ve sosyal dönüşümün anahtarı olarak konumlanacak. Türkiye'nin bu alandaki öncülüğü, küresel iklim rejiminde etkisini artırmasına katkı sağlayabilir.
