Yemen'de aylardır süren göreceli sessizlik, İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon arasında yeniden kırıldı. Kritik bölgelerde yaşanan ani hareketlilik, bölgesel bir hesaplaşmanın kapıda olduğu yorumlarını beraberinde getirdi. Uzmanlar, tarafların stratejik hesaplarının yeniden şekillendiği bu dönemde, tansiyonun daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
Kritik hatlarda yoğunluk artıyor
Son günlerde özellikle Marib, Hudeyde ve Cevf gibi stratejik öneme sahip bölgelerde askeri hareketliliğin arttığı bildiriliyor. Husilere ait insansız hava araçlarının Suudi Arabistan sınırına yakın noktalarda keşif uçuşları yaptığı, koalisyon güçlerinin ise bu bölgelere ek askeri sevkiyat gerçekleştirdiği belirtiliyor. Yerel kaynaklar, Marib kentinin kuzeyindeki cephe hattında çatışmaların yeniden başladığını, her iki tarafın da ağır silahlar kullandığını aktarıyor.
Neden şimdi? Sessizliğin ardındaki nedenler
Analistlere göre, bu yeni hareketliliğin birkaç temel nedeni var. İlk olarak, İran'ın nükleer müzakere sürecinde yaşanan tıkanıklık, Tahran'ın bölgedeki vekil güçleri üzerinden baskı kurma ihtimalini artırıyor. Husiler, İran'ın en etkili müttefiklerinden biri olarak bu baskının bir parçası haline gelebilir. İkinci olarak, Suudi Arabistan'ın Vizyon 2030 hedefleri doğrultusunda bölgesel nüfuzunu pekiştirme çabası, Yemen'de daha aktif bir politika izlemesine yol açıyor. Üçüncü olarak ise, uluslararası toplumun Yemen dosyasına olan ilgisinin azalması, taraflara manevra alanı tanıyor.
Birleşmiş Milletler'in Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg'in barış görüşmelerini yeniden başlatma çabaları ise henüz somut bir sonuç vermiş değil. Ateşkes anlaşmasının temel maddeleri olan maaş ödemeleri, Hudeyde limanının yeniden açılması ve siyasi geçiş süreci gibi konularda taraflar arasındaki görüş ayrılıkları devam ediyor. Bu durum, kırılgan olan mevcut durumun daha da kötüleşmesine zemin hazırlıyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Yemen'deki bu yeni gerilim, yalnızca bölgesel aktörleri değil, aynı zamanda küresel güçleri de ilgilendiriyor. Babülmendep Boğazı'nın güvenliği, dünya ticareti için hayati önem taşıyor. Bu boğazın kontrolünü elinde bulunduran Husilerin, Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları artırması, petrol fiyatlarında dalgalanmalara neden olabilir. Ayrıca, ABD ve Avrupa Birliği'nin İran'a yönelik yaptırım politikaları, Yemen'deki gelişmelerden doğrudan etkileniyor.
Uzmanlar, bu süreçte özellikle şu noktalara dikkat çekiyor:
- Husilerin balistik füze ve drone stoklarının hala yüksek olduğu, bu kapasitenin Suudi Arabistan'ın derinliklerine yönelik saldırılarda kullanılabileceği değerlendiriliyor.
- Suudi Arabistan'ın Yemen'deki meşru hükümete desteğini artırması, kara savaşının yeniden alevlenmesine yol açabilir.
- Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) güneydeki ayrılıkçı gruplarla olan ilişkisi, ülkeyi daha da karmaşık bir hale getirebilir.
Husi saldırıları ve Suudi Arabistan'ın yanıtı
Son haftalarda Husilerin, Suudi Arabistan'ın güneyindeki askeri üs ve havalimanlarına yönelik insansız hava aracı saldırıları düzenlediği doğrulandı. Suudi öncülüğündeki koalisyonun bu saldırılara karşı hava savunma sistemlerini devreye soktuğu ve Husilerin kullandığı füze rampalarını hedef aldığı belirtiliyor. Koalisyonun bu yanıtı, çatışmanın yalnızca Yemen sınırları içinde kalmayabileceğinin işareti olarak yorumlanıyor. Suudi Arabistan, daha önce de Husilerin saldırılarına misilleme olarak başkent Sana dahil birçok noktayı hava saldırılarıyla vurmuştu.
Yemen'deki insani kriz ise her geçen gün derinleşiyor. Birleşmiş Milletler'e göre, ülkede 24 milyondan fazla insan insani yardıma muhtaç durumda. Salgın hastalıklar, gıda güvensizliği ve sağlık hizmetlerinin çökmesi, halkı daha da zor durumda bırakıyor. Çatışmaların yeniden alevlenmesi, insani yardım koridorlarının kapanmasına ve krizin daha da büyümesine yol açabilir.
Bağımsız değerlendirme
Yemen'deki bu yeni hareketlilik, ülkenin zorlu bir döneme daha girdiğine işaret ediyor. Siyasi çözümün askıda olduğu bir ortamda, askeri seçeneklerin masaya yatırılması, hem bölgesel hem de küresel güvenliği tehdit ediyor. Tarafların birbirlerini provoke etmeye yönelik adımları, barış umutlarını zayıflatıyor ve bu durum, Yemen'deki insani felaketi daha da derinleştiriyor. Uluslararası toplumun çatışmanın yeniden tırmanmasını önlemek için daha somut adımlar atması ve tarafları diyalog masasına çekmesi gerekiyor. Aksi takdirde, Yemen'in bir kez daha bölgesel bir çatışma alanına dönüşmesi kaçınılmaz görünüyor.
