Ticaret Bakanlığı, 2026 yılı Ocak-Haziran döneminde serbest bölgelerden yapılan ihracatın geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,2 artarak 6,6 milyar dolara yükseldiğini ve tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını duyurdu. Bakanlık verilerine göre, söz konusu dönemde serbest bölgelerin toplam ticaret hacmi 13,2 milyar dolar olarak kaydedilirken, ihracattaki bu rekor artış, Türkiye'nin dış ticaret performansına önemli katkı sağladı.
Rekorun perde arkası: hangi bölgeler öne çıktı?
Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, serbest bölgelerde faaliyet gösteren firmaların ihracat odaklı çalışmaları ve devlet teşviklerinin etkisiyle büyümenin hızlandığı belirtildi. Özellikle İstanbul, Kocaeli, Mersin ve Ege Serbest Bölgesi'ndeki firmalar, yüksek katma değerli ürünlerin ihracatında başı çekti. Makine, elektrik-elektronik, kimya ve otomotiv yan sanayi ürünleri, serbest bölgelerden en fazla ihraç edilen kalemler arasında yer aldı. Haziran ayında ise aylık bazda ihracat 1,2 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Serbest bölgelerin Türkiye ekonomisindeki rolü
Serbest bölgeler, gümrük ve vergi avantajları sayesinde yatırımcılar için cazibe merkezi oluşturuyor. Türkiye genelinde 19 serbest bölgede yaklaşık 2 bin firma faaliyet gösteriyor. Bu bölgelerde üretilen ürünlerin yüzde 75'i yurt dışına ihraç edilirken, geri kalan kısım iç pazara sunuluyor. 2025 yılı verilerine göre serbest bölgelerin toplam ihracatı 12,8 milyar dolar seviyesindeydi. 2026'nın ilk yarısında yakalanan ivme, yıl sonu hedeflerinin yukarı yönlü revize edilmesine yol açtı. Yetkililer, yıl sonuna kadar serbest bölge ihracatının 13 milyar doları aşmasını beklediklerini ifade ediyor.
Hedef yeni pazarlar ve yeşil dönüşüm
Ticaret Bakanlığı, serbest bölgelerin Avrupa Birliği, Orta Doğu ve Afrika pazarlarında daha aktif rol alması için çalışmalarını sürdürüyor. Ayrıca, yeşil dönüşüm ve dijitalleşme projeleriyle bölgelerin rekabet gücünün artırılması planlanıyor. Son dönemde enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımlarına ağırlık veren serbest bölgeler, karbon ayak izini azaltarak uluslararası ticarette yeşil sertifikalı ürünlerle öne çıkmayı hedefliyor.
Serbest bölgelerdeki istihdam da dikkat çekiyor. 2026 itibarıyla bu bölgelerde doğrudan 100 bin kişi çalışırken, dolaylı istihdamla birlikte bu sayının 300 bine ulaştığı tahmin ediliyor. İhracattaki rekor, istihdamın da artmasına katkı sağlayacak. Analistler, serbest bölgelerin Türkiye'nin cari açığını kapatmada önemli bir araç olduğunu ve bu performansın sürmesi halinde 2027'de ihracatın 15 milyar dolara ulaşabileceğini öngörüyor.
Bağımsız değerlendirme
Serbest bölgelerdeki ihracat rekoru, Türkiye'nin üretim ve ihracat kabiliyetinin bir göstergesi olarak okunabilir. Ancak bu başarının sürdürülebilir olması için döviz kuru istikrarı, girdi maliyetlerinin kontrolü ve lojistik altyapının güçlendirilmesi kritik önem taşıyor. Küresel ticarette artan korumacılık ve jeopolitik riskler göz önüne alındığında, serbest bölgelerin esnek yapısı ve teşvik mekanizmaları, Türkiye'yi rakiplerine göre avantajlı kılıyor. Yılın ikinci yarısında ihracatın aynı tempoda devam edip etmeyeceği, küresel talepteki gelişmelere bağlı olacak.
