Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelik değişikliğiyle, laboratuvar ortamında üretilen ya da insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taşların satışında tüketiciye açık bilgilendirme yapılması zorunlu hale getirildi. Düzenleme, özellikle sentetik elmas, yakut, zümrüt ve safir gibi taşların perakende satışında, taşın doğal mı yoksa sentetik mi olduğunun etiket ve faturada açıkça belirtilmesini öngörüyor. Aksi takdirde satıcılara idari para cezası uygulanacak.
Tüketici koruması ön planda
Yeni düzenleme, son yıllarda sentetik taş üretim teknolojisindeki gelişmelerin ardından sektörde artan bilgi kirliliğini önlemeyi hedefliyor. Doğal taşlarla sentetik taşlar arasındaki fiyat farkının büyük olması, bazı satıcıların tüketiciyi yanıltmasına neden oluyordu. Ticaret Bakanlığı yetkilileri, yönetmeliğin tüketicinin bilinçli alışveriş yapmasını sağlamak ve haksız rekabeti önlemek amacı taşıdığını belirtti. Düzenleme kapsamında, sentetik taşların üretim yöntemi (HPHT, CVD gibi) ve laboratuvar raporu gibi bilgiler de talep halinde tüketiciye sunulacak.
Sektör temsilcilerinden destek
Mücevherat sektörü dernekleri, düzenlemeyi olumlu karşıladı. Türkiye Mücevherat İhracatçıları Birliği Başkanı, "Bu adımla sektörümüzde güven ortamı pekişecek. Tüketici aldığı ürünün ne olduğunu tam olarak bilecek, bu da uzun vadede itibarımızı artıracak" dedi. Öte yandan bazı küçük esnaf, yeni yükümlülüklerin maliyet artışına yol açabileceğini dile getirse de genel görüş, düzenlemenin sektöre disiplin getireceği yönünde.
Düzenleme, Avrupa Birliği'nin (AB) benzer mevzuatlarıyla uyumlu olarak hazırlandı. AB'de 2023'ten itibaren laboratuvar yapımı elmasların etiketlenmesi zorunlu hale getirilmişti. Türkiye'deki uygulama, ihracatta da kolaylık sağlayacak; çünkü Türk mücevherat üreticileri artık AB standartlarına uygun şekilde ürünlerini belgeleyebilecek.
Yönetmelik, yayımı tarihinden itibaren 90 gün sonra yürürlüğe girecek. Bu süreçte işletmelere stoklarını düzenleme ve etiketlerini güncelleme fırsatı tanınacak. Ticaret Bakanlığı, denetimlerin periyodik olarak yapılacağını ve aykırı hareket edenlere 2024 yılı için belirlenen idari para cezalarının uygulanacağını duyurdu.
Uzmanlar, sentetik taş pazarının küresel olarak büyüdüğüne dikkat çekerken, Türkiye'nin bu alandaki düzenlemeyle hem tüketiciyi koruduğunu hem de sektörün geleceğini güvence altına aldığını vurguluyor. Doğal taş madenciliğinin çevresel etkileri düşünüldüğünde, sentetik taşlara olan talebin artması bekleniyor. Bu nedenle şeffaflık, piyasanın sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyor.
