Gebelik sırasında ortaya çıkabilen gebelik şekeri riskini erken dönemde saptamak için uygulanan şeker yükleme testi (glukoz tarama ve tolerans testi), sağlık camiasında görüş ayrılıklarına yol açıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), testin güvenilir ve önemli olduğunu belirtirken, Prof. Dr. Canan Karatay testin 'zehir' olduğunu savunuyor. Bu karşıtlık, hem anne adaylarının hem de uzmanların kafasını karıştırıyor.
Şeker Yükleme Testi Nedir?
Şeker yükleme testi, hamilelikte gestasyonel diyabet (gebelik şekeri) riskini belirlemek için yapılan bir tarama yöntemidir. Genellikle 24-28. haftalarda uygulanır. Testte, aç karnına alınan kan örneğinin ardından glukoz solüsyonu içirilir ve belirli aralıklarla kan şekeri ölçülür. Bu sayede anne adayının gizli şeker hastalığı olup olmadığı tespit edilir.
DSÖ, gebelikte şeker taramasının anne ve bebek sağlığı açısından kritik olduğunu vurguluyor. Tedavi edilmeyen gebelik şekeri, preeklampsi, iri bebek, sezaryen doğum ve yenidoğan hipoglisemisi gibi komplikasyonlara yol açabiliyor.
Canan Karatay'ın Karşı Çıkışı
Prof. Dr. Canan Karatay, yıllardır şeker yükleme testine karşı çıkıyor ve testin vücuda verdiği yüksek doz şekerin 'zehir' etkisi yaptığını öne sürüyor. Karatay'a göre, bu test gereksiz yere yapılıyor ve anne adaylarını riske atıyor. Karatay, şekerin her formunun zararlı olduğunu ve testin sonuçlarının da güvenilir olmadığını iddia ediyor.
Ancak bu görüş, bilimsel çevrelerde geniş kabul görmüş değil. Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği (TJOD) gibi kuruluşlar, testin faydalarını savunuyor ve Karatay'ın iddialarının bilimsel dayanaktan yoksun olduğunu belirtiyor.
Bilimsel Görüşler ve Kılavuzlar
Uluslararası kılavuzlar, gebelikte şeker taramasını rutin olarak öneriyor. Amerikan Diyabet Derneği (ADA) ve DSÖ, tüm hamile kadınlara tarama yapılmasını tavsiye ediyor. Testin riskleri oldukça düşük; nadiren mide bulantısı, baş dönmesi gibi yan etkiler görülüyor.
Gebelik şekeri sıklığı dünya genelinde artış gösteriyor. Obezite ve ileri anne yaşı gibi faktörler riski artırıyor. Erken tanı ile diyet ve egzersiz gibi yaşam tarzı değişiklikleri veya gerektiğinde insülin tedavisiyle komplikasyonlar önlenebiliyor.
Tartışmanın Arka Planı
Şeker yükleme testi, aslında onlarca yıldır uygulanan bir yöntem. Ancak son yıllarda popüler sağlık gurusu Canan Karatay'ın açıklamaları, kamuoyunda kafa karışıklığına neden oldu. Karatay, kitapları ve televizyon programlarıyla geniş kitlelere ulaşıyor ve şeker karşıtı söylemleriyle biliniyor.
Öte yandan, tıp otoriteleri testin hayat kurtarıcı olabileceğini hatırlatıyor. Gebelik şekeri tespit edilmezse, anne adayında tip 2 diyabet gelişme riski artıyor ve bebekte obezite, diyabet gibi uzun vadeli sorunlar görülebiliyor.
Anne Adayları Ne Yapmalı?
Uzmanlar, anne adaylarının doktorlarına danışarak karar vermesini öneriyor. Her hamilelik farklı olduğu için, kişisel risk faktörleri göz önünde bulundurulmalı. Şeker yükleme testi, düşük riskli kadınlarda bile gebelik şekerini saptamada etkili bir araç olarak kabul ediliyor.
Sonuç olarak, DSÖ ve ana akım tıp, testin güvenilirliğini ve önemini vurgularken, Karatay'ın görüşleri bilimsel konsensüsten uzak. Yine de tartışma, sağlık iletişiminde kanıta dayalı bilginin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
