Kamu özel işbirliği (KÖİ) modeliyle inşa edilen şehir hastanelerine yönelik harcamalar, bu yılın ilk sekiz ayında 100 milyar lirayı aştı. Sadece yaz aylarını kapsayan dönemde hastanelerin faaliyetleri için 30 milyar liradan fazla ödeme yapıldı. Bu rakam, sağlık altyapısına ayrılan kaynağın boyutunu ve bütçe üzerindeki yükünü gözler önüne seriyor.
Harcamaların Detayları ve Dağılımı
Şehir hastanelerine yapılan ödemeler, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan verilere göre hesaplanıyor. KÖİ modeli kapsamında devlet, hastanelerin inşaat ve işletme maliyetlerini belirli bir kira ve hizmet bedeli karşılığında üstleniyor. Bu yılın ilk çeyreğinde 22 milyar lira, ikinci çeyrekte 25 milyar lira ve üçüncü çeyrekte (yaz dönemi) 30 milyar liranın üzerinde harcama gerçekleşti. Böylece toplam sekiz aylık tutar 100 milyar lirayı aştı. Ödemeler; inşaat yatırım bedeli, hizmet alımı (temizlik, güvenlik, yemek, teknik bakım) ve kira giderlerinden oluşuyor. Ayrıca bazı hastanelerde garanti edilen hasta sayısına ulaşılamasa bile devlet, sözleşme gereği ödeme yapmaya devam ediyor.
Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye genelinde 20'den fazla şehir hastanesi faaliyet gösteriyor. Bu hastanelerin toplam yatak kapasitesi 30 binin üzerinde. Ancak KÖİ modeli, yüksek maliyetler ve şeffaf olmayan sözleşmeler nedeniyle sık sık eleştiriliyor. Muhalefet partileri, bu harcamaların vatandaşa ek vergi yükü olarak döndüğünü savunuyor.
Ekonomik ve Siyasi Yansımalar
Şehir hastanelerine yapılan harcamaların bütçe disiplini açısından önemli bir kalem oluşturduğu belirtiliyor. 2024 yılı merkezi yönetim bütçesinde sağlık harcamaları için ayrılan payın önemli bir kısmı KÖİ ödemelerine gidiyor. Ekonomistler, bu durumun diğer kamu hizmetlerine ayrılan kaynağı azalttığını ve enflasyonla mücadelede zorluk yarattığını ifade ediyor. Öte yandan hükümet, şehir hastanelerinin modern sağlık hizmeti sunduğunu ve vatandaşların kaliteli sağlığa erişimini kolaylaştırdığını vurguluyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, çeşitli açılışlarda bu hastanelerin Türkiye'ye kazandırdığı değeri dile getirmişti. Ancak artan maliyetler, muhalefetin gündeminde yer almaya devam ediyor. CHP ve diğer muhalefet partileri, KÖİ sözleşmelerinin kamuoyuna açıklanması için çağrı yapıyor. Sayıştay raporları da bazı hastanelerde hizmet bedellerinin piyasa koşullarının üzerinde olduğunu ortaya koymuştu.
Önümüzdeki dönemde yeni şehir hastanelerinin açılması planlanıyor. Bu durum, önümüzdeki yıllarda KÖİ ödemelerinin daha da artacağı anlamına geliyor. Uzmanlar, sağlıkta dönüşümün sürdürülebilirliği için alternatif finansman modellerinin tartışılması gerektiğini belirtiyor. Vatandaşlar ise sağlık hizmetlerinden memnuniyetini dile getirse de yüksek maliyetlerin vergilere yansımasından endişe ediyor. Bu tablo, şehir hastanelerinin geleceğini ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını sorgulatıyor.
