Sayıştay Başkanlığı'nın İzmir Demokrasi Üniversitesi'ne ilişkin 2023 yılı denetim raporu, üniversite yönetiminin mali işlemlerinde ciddi mevzuat ihlallerini ortaya koydu. Raporda, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımların gruplandırılarak kamu ihale eşik değerinin aşılması, usulsüz yemek ve konaklama harcamaları ile taşınır çıkış işlemlerinde mevzuata aykırı uygulamalar yer aldı. İzmir Demokrasi Üniversitesi Rektörlüğü'ne gönderilen rapor, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmadığını gösteriyor.
Doğrudan Temin Alımlarında Eşik Değer Aşımı
Sayıştay denetçileri, üniversitenin çeşitli birimlerinde yapılan mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 22. maddesinde düzenlenen doğrudan temin yönteminin usulüne uygun kullanılmadığını belirledi. Aynı nitelikteki ihtiyaçların farklı tarihlerde parçalara bölünerek doğrudan teminle karşılanması, kanunda öngörülen parasal limitlerin aşılmasına yol açtı. Denetim raporunda, bu şekilde ihale ilanı ve rekabet koşullarına tabi olmaksızın yapılan alımların kamu zararı riski taşıdığı vurgulandı.
Örneğin, temizlik malzemesi, kırtasiye ve bilişim ekipmanı alımlarında aynı mali yıl içinde birden fazla kez doğrudan temin yoluna gidildiği, toplam tutarın eşik değeri aştığı tespit edildi. Bu durum, kamu ihale mevzuatının temel ilkeleri olan saydamlık, rekabet, eşit muamele ve güvenilirliği zedeliyor.
Usulsüz Yemek ve Konaklama Harcamaları
Raporda, üniversite bütçesinden karşılanan yemek ve konaklama harcamalarında da mevzuata aykırılıklar saptandı. Bazı toplantı, seminer ve etkinliklerde katılımcı sayısından fazla yemek bedeli ödendiği, konaklama faturalarının ise ilgili kişilerin görevlendirme belgeleriyle uyumsuz olduğu belirtildi. Denetçiler, bu harcamaların kamu kaynaklarının amaç dışı kullanımı anlamına geldiğini ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olduğunu kaydetti.
Ayrıca, yurt içi ve yurt dışı geçici görevlendirmelerde ödenen gündelik ve konaklama ücretlerinin 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nda öngörülen sınırları aştığı, bazı durumlarda ise hiçbir belgeye dayanmayan ödemeler yapıldığı ifade edildi. Bu bulgular, üniversitenin iç kontrol sisteminin yetersizliğine işaret ediyor.
Taşınır Çıkış İşlemlerinde Mevzuata Aykırılık
Sayıştay raporunda, üniversitenin taşınır mallarına ilişkin çıkış işlemlerinin de mevzuata uygun yürütülmediği belirlendi. Taşınır Kayıt ve Kontrol Yönetmeliği'ne göre, taşınırların çıkış işlemlerinin ilgili birim amirinin onayı ve Taşınır İşlem Fişi düzenlenerek yapılması gerekiyor. Ancak denetimlerde, bazı taşınırların çıkışlarının kayıt altına alınmadığı, fişsiz teslim edildiği veya kayıtlı olmayan taşınırların kullanıldığı tespit edildi.
Bu usulsüzlükler, üniversitenin taşınır envanterinin güvenilirliğini zedelerken, kamu mallarının korunması ve verimli kullanılması ilkeleriyle de çelişiyor. Denetçiler, taşınır işlemlerindeki bu eksikliklerin kamu zararına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Üniversiteden Henüz Bir Açıklama Gelmedi
İzmir Demokrasi Üniversitesi yönetimi, Sayıştay raporundaki bulgulara ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Raporun kamuoyuna yansımasının ardından üniversite içinde bir denetim süreci başlatılıp başlatılmayacağı merak konusu. Sayıştay, raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunarak ilgili kurumun gerekli önlemleri almasını tavsiye ediyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın da konuyu takip etmesi bekleniyor.
Kamu İhalelerinde Şeffaflık ve Denetim
Sayıştay'ın bu raporu, kamu üniversitelerinde mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Kamu İhale Kanunu'na göre, doğrudan temin yöntemi yalnızca belirli hallerde ve belirli parasal sınırlar içinde kullanılabilir. Bu sınırların aşılması, kamu kaynaklarının israfına ve rekabetin ortadan kalkmasına neden olur. Benzer şekilde, yemek ve konaklama gibi harcamaların belgelendirilmesi ve mevzuata uygunluğu, hesap verebilirlik ilkesinin gereğidir.
Uzmanlar, üniversitelerin kendi iç denetim birimlerini etkin çalıştırması ve Sayıştay bulgularını dikkate alarak gerekli düzeltici önlemleri ivedilikle uygulaması gerektiğini belirtiyor. Aksi halde, kamu zararına yol açan uygulamaların tekrarlanması ve idari yaptırımlarla karşılaşılması kaçınılmaz olabilir. İzmir Demokrasi Üniversitesi özelinde ise, bu raporun ardından mali süreçlerin daha sıkı denetlenmesi ve şeffaflığın artırılması bekleniyor.
