Manisa'nın Salihli ilçesindeki Sardes Antik Kenti'nde yürütülen kazılarda, tarihte parayı ilk kez kullanan Lidyalıların başkentini çevreleyen 20 metre genişliğindeki anıtsal sur duvarının, M.Ö. 600'lü yıllarda Anadolu'da bilinmeyen 'pişmiş tuğla' teknolojisiyle inşa edildiği tespit edildi. Bu benzersiz yapı, Lidya İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra bile ayakta kalmayı başarmış ve günümüze kadar ulaşan ender eserlerden biri olma özelliği taşıyor.
Pişmiş Tuğlanın Sırrı Araştırılıyor
Harvard ve Cornell Üniversiteleri iş birliğiyle yürütülen Sardis Antik Kenti kazılarında, sur duvarının yapımında kullanılan pişmiş tuğlaların o dönem için oldukça ileri bir teknoloji olduğu vurgulanıyor. Araştırmacılar, tuğlaların yanı sıra duvarın iç yapısında kullanılan ahşap hatılların da yangına karşı alınmış bir önlem olduğunu düşünüyor. Kazı başkanı Prof. Dr. Nicholas Cahill, yaptığı açıklamada, "Bu sur duvarı, Lidya mimarisinin ne kadar gelişmiş olduğunu gösteren eşsiz bir örnek. Pişmiş tuğla ve ahşap iskeletin bir arada kullanılması, depremlere karşı da dayanıklılık sağlamış olabilir" dedi.
Tarımsal İnovasyonun Başkenti
Sardes, sadece para basımında değil, tarımsal teknolojilerde de öncü bir kentti. M.Ö. 7. yüzyılda başlayan kazılarda ortaya çıkarılan bulgular, Lidyalıların tarımsal üretimde de devrim yarattığını gösteriyor. Antik kentte bulunan zeytinyağı ve şarap üretim atölyeleri, dönemin en gelişmiş teknolojileriyle donatılmıştı. Bu durum, Sardes'in sadece siyasi bir başkent değil, aynı zamanda bir inovasyon merkezi olduğunu kanıtlıyor.
İmparatorluk Çöküşü, Mirasın Başlangıcı
M.Ö. 547'de Pers Kralı Kiros'un Sardes'i ele geçirmesiyle Lidya İmparatorluğu sona erdi. Ancak Sardes, Persler döneminde de önemini korudu ve Roma İmparatorluğu'nun Asya eyaletinin başkenti oldu. Devasa sur duvarının bir bölümü, imparatorluğun yıkılmasından sonra da ayakta kalmış ve Bizans döneminde bile savunma amacıyla kullanılmıştır. Bu durum, pişmiş tuğlanın dayanıklılığının kanıtı olarak gösteriliyor.
Ziyaretçilere Açık
Sardes Antik Kenti, günümüzde yılda binlerce turisti ağırlıyor. Artemis Tapınağı, Gymnasium ve sinagog kalıntıları gibi önemli yapılarıyla bilinen kent, son yıllarda yapılan kazılarla birlikte tarihe ışık tutmaya devam ediyor. Uzmanlar, sur duvarının restorasyonu için başlatılan projeyle birlikte, bu eşsiz yapının geleceğe daha sağlam aktarılacağını belirtiyor.
Sardes'in bu olağanüstü sur duvarı, Anadolu'nun antik çağdaki teknik birikimini gözler önüne sererken, günümüzde de restorasyon uzmanlarına ilham kaynağı oluyor. Pişmiş toprak malzemenin bin yıllar boyunca nasıl bu kadar sağlam kalabildiği hâlâ araştırılıyor; bu çalışmalar, geçmişin mühendislik sırlarını aydınlatmayı sürdürecek.
