Ukrayna'nın Odessa Limanı yakınlarında üç saat arayla İHA ve füze saldırılarına hedef olan Panama bayraklı M/V Lady Zehma, hasarlı halde İstanbul Boğazı'ndan geçişini tamamladı. Gemide bulunan 22 kişilik mürettebatın güvende olduğu ve geminin daha güvenli bir limana çekilmesi için çalışmaların sürdüğü bildirildi. Olay, Karadeniz'deki ticari taşımacılığın ne kadar riskli hale geldiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Odessa açıklarında çifte saldırı
M/V Lady Zehma, 4 Kasım 2023 tarihinde Odessa Limanı'ndan ayrıldıktan kısa süre sonra ilk olarak bir insansız hava aracı (İHA) saldırısına uğradı. İlk saldırının ardından gemi, güvenli bir bölgeye ilerlemeye çalışırken yaklaşık üç saat sonra ikinci bir saldırı daha gerçekleşti. Bu kez hedefte bir füze vardı. Saldırılar sonucunda gemide ciddi hasar oluştu, ancak mürettebattan yaralanan olmadığı belirtildi. Geminin kaptanı, acil durum sinyali vererek bölgedeki diğer gemilerden ve denizcilik otoritelerinden yardım istedi.
Olayın ardından bölgeye ulaşan kurtarma ekipleri, geminin stabilizasyonu için gerekli önlemleri aldı. Lady Zehma, kendi motor gücüyle yoluna devam edebildi ve İstanbul Boğazı'na doğru yola çıktı. Boğaz girişinde, Türk yetkililerin denetiminden geçen gemi, hasarlı durumuna rağmen seyrini sürdürerek Marmara Denizi'ne ulaştı. Geminin nihai olarak nereye demirleyeceği veya onarım için hangi limana gideceği henüz netlik kazanmadı.
Karadeniz'de artan risk
Bu son saldırı, Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz'deki ticari deniz taşımacılığına yönelik tehdidinin ne kadar büyük olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Özellikle tahıl koridoru anlaşmasının sona ermesinin ardından bölgede güvenlik endişeleri artmış durumda. Hem Ukrayna hem de Rusya, birbirlerinin limanlarına ve ticari gemilere yönelik saldırılar düzenleyebildiklerini gösterdiler. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve diğer kuruluşlar, Karadeniz'de seyreden gemilere yönelik riskleri sürekli olarak güncelliyor ve gemicilere güvenli koridorları kullanmaları çağrısında bulunuyor.
Lady Zehma'nın yaşadığı bu olay, savaşın sadece askeri hedefleri değil, sivil ulaşımı da doğrudan etkilediğini gösteren önemli bir örnek. Geminin Panama bayraklı olması, uluslararası sularda seyreden her geminin bu tür bir saldırıya açık olduğunu gösteriyor. Olay, aynı zamanda deniz sigortası primlerinin artmasına ve bazı nakliye şirketlerinin Karadeniz'deki seferlerini yeniden gözden geçirmesine neden olabilir.
Kurtarma operasyonu ve mürettebatın durumu
Saldırının ardından devreye giren kurtarma ekipleri, geminin su almadığını ancak köprü üstü ve iletişim sistemlerinin hasar gördüğünü tespit etti. Mürettebat, kendi imkanlarıyla gemiyi kontrol altında tutmayı başardı. Olayın hemen ardından Ukrayna Deniz Kuvvetleri, bölgedeki gemilere yönelik bir açıklama yaparak, Rusya'nın Karadeniz'deki ticari gemilere yönelik eylemlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve kınandığını ifade etti. Rus yetkililerden ise bu konuda herhangi bir yorum gelmedi.
Lady Zehma'nın mürettebatının sağlık durumunun iyi olduğu, ancak olayın psikolojik etkisinin büyük olduğu öğrenildi. Geminin Türkiye'ye ulaşmasının ardından mürettebata gerekli psikolojik destek ve tıbbi bakım sağlanacağı bildirildi. Geminin sahibi olan şirket, süreçle ilgili resmi bir açıklama yapmaktan kaçınırken, sigorta şirketinin hasar tespiti için eksper görevlendirdiği belirtildi.
Bölgesel etkiler ve uluslararası tepkiler
Bu saldırı, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Birleşmiş Milletler, Karadeniz'deki sivil gemilere yönelik saldırıların kabul edilemez olduğunu ve tarafları uluslararası insancıl hukuka uymaya çağırdı. Avrupa Birliği ise yaptığı yazılı açıklamada, Rusya'nın Karadeniz'deki gıda ihracatını engelleyerek küresel gıda güvenliğini tehdit ettiğini belirtti. Türkiye ise hem Rusya hem de Ukrayna ile iyi ilişkilerini kullanarak tarafları diyaloğa teşvik etmeye çalışıyor. Montrö Boğazlar Sözleşmesi gereği Boğazların ticari gemilere açık olduğunu hatırlatan Türk yetkililer, bu tür olayların Boğazlardaki güvenliği de etkileyebileceği konusunda uyarılarda bulundu.
Lady Zehma'nın İstanbul Boğazı'ndan geçişi, güvenlik güçlerinin yoğun denetimi altında gerçekleşti. Sahil Güvenlik ekipleri, geminin boğaz geçişi sırasında herhangi bir çevresel felaket yaşanmaması için gerekli önlemleri aldı. Geminin hasarlı durumu, çevre kirliliği açısından da risk oluşturduğu için uzmanlar, geminin en kısa sürede onarıma alınması gerektiğini vurguluyor.
Bu olay, Karadeniz'in artık sadece bir çatışma bölgesi değil, aynı zamanda küresel ticaretin de en riskli deniz alanlarından biri haline geldiğini gösteriyor. Uzmanlar, bölgedeki tansiyon düşmeden benzer saldırıların yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Bu durumun, denizcilik sektöründe maliyetleri artıracağı ve tedarik zincirlerini olumsuz etkileyeceği öngörülüyor. Lady Zehma'nın kaderi, savaşın sivil hayata olan etkisinin bir sembolü olarak hafızalara kazındı.
