Çin, dünyada bir ilke imza atarak rüzgâr enerjisiyle çalışan su altı yapay zekâ veri merkezini faaliyete geçirdi. Sanyou adı verilen proje, Şantung eyaletinin kıyısında, deniz yüzeyinin 30 metre altında konumlanıyor. Yüksek performanslı bilgi işlem birimleri barındıran tesis, tamamen yenilenebilir enerjiyle çalışan ilk su altı veri merkezi olma özelliği taşıyor. Resmî açılış töreninin bu hafta yapıldığı tesiste, başlangıç aşamasında 6 adet su geçirmez kapsül bulunuyor. Her kapsül, 500 sunucuya ev sahipliği yapacak şekilde tasarlandı. Projenin tam kapasiteye ulaştığında 200 sunucu kapsülüne ulaşması hedefleniyor.
Enerji Verimliliği ve Soğutma Avantajı
Su altı veri merkezlerinin en büyük avantajı, doğal soğutma imkânı. Soğuk deniz suyu kullanılarak sunucuların soğutulması, geleneksel karasal veri merkezlerine kıyasla enerji tüketimini önemli ölçüde azaltıyor. Çinli yetkililere göre Sanyou tesisi, aynı kapasitedeki kara tabanlı bir veri merkezine göre yüzde 30 daha az enerji harcayacak. Üstelik rüzgâr türbinlerinden elde edilen elektrikle çalıştığı için karbon ayak izi sıfıra yakın. Rüzgâr enerjisi, deniz kıyısındaki türbinler aracılığıyla üretilip kablolarla su altındaki kapsüllere iletiliyor. Enerji kesintilerine karşı yedek batarya sistemleri de mevcut.
Teknik Altyapı ve Güvenlik Önlemleri
Her bir kapsül, 20 metre uzunluğunda ve 3 metre çapında silindirik bir yapıya sahip. Paslanmaz çelikten üretilen kapsüller, deniz canlılarının zarar vermesini önlemek için özel bir kaplamayla korunuyor. Veri merkezi, akıntılara ve basınca dayanıklı olarak tasarlanmış. Bakım çalışmaları, su altı robotları (ROV) ve dalgıçlar tarafından gerçekleştiriliyor. Sanyou, yapay zekâ uygulamaları, bulut bilişim ve büyük veri analitiği gibi alanlarda hizmet verecek. İlk müşteriler arasında Çinli teknoloji devlerinin yer aldığı belirtiliyor.
Küresel Bağlam ve Gelecek Vizyonu
Su altı veri merkezleri fikri, ilk kez 2018'de Microsoft'un Project Natick denemesiyle gündeme gelmişti. Ancak bu proje ölçek olarak daha küçük ve kısa süreliydi. Sanyou, ticari ölçekte ve tamamen yenilenebilir enerjiye dayalı ilk örnek olarak öne çıkıyor. Bu girişim, veri depolama ve işlemenin çevresel etkisini azaltmaya yönelik küresel çabaların bir parçası. Uzmanlar, su altı veri merkezlerinin özellikle kıyı şeridindeki ülkeler için cazip bir çözüm olabileceğini vurguluyor. Ancak maliyet ve bakım zorlukları, teknolojinin yaygınlaşmasının önündeki engeller olarak görülüyor. Çin'in bu alandaki erken yatırımı, ülkenin teknolojik bağımsızlık ve yeşil enerji hedefleriyle örtüşüyor.
