NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nde yaptığı açıklamada, ittifakın hava gücüne çok uluslu bir tanker takviyesi yapılacağını duyurdu. Kararın, müttefiklerin hava operasyonlarının sürekliliğini artırmak ve lojistik kapasiteyi güçlendirmek amacıyla alındığı belirtildi. Zirve, transatlantik savunma üretimi ve yatırımlarının ele alınacağı Savunma Sanayii Forumu ile başladı.
Yeni tanker filosu operasyonel esneklik getirecek
Rutte, mevcut tanker uçaklarının yaşlanması ve artan talep karşısında, müttefikler arasında ortak bir tanker filosu kurulması kararının alındığını ifade etti. Filo, Avrupa'daki hava üslerinden konuşlanacak ve hem NATO’nun caydırıcılık misyonlarında hem de kriz müdahale operasyonlarında kullanılacak. Genel Sekreter, projenin maliyet paylaşımı modeliyle hayata geçirileceğini ve ihale sürecinin önümüzdeki aylarda başlayacağını söyledi.
Savunma Sanayii Forumu'nda hedef yatırım işbirliği
Zirvenin ilk gününde düzenlenen Savunma Sanayii Forumu’nda, müttefik ülkelerin savunma bakanları ve savunma sanayii temsilcileri bir araya geldi. Forumda, ortak üretim modelleri, teknoloji transferi ve Ar-Ge yatırımları ele alındı. Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleşen toplantıda, özellikle insansız hava araçları, hava savunma sistemleri ve elektronik harp alanlarında işbirliği fırsatları değerlendirildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, açılış konuşmasında, NATO'nun savunma harcamalarını artırma hedefini desteklediklerini, ancak kaynakların daha verimli kullanılması gerektiğini vurguladı. Türkiye’nin savunma sanayiinde yerli üretim oranının yüzde 80’e ulaştığını belirten Erdoğan, müttefiklerle ortak projelere açık olduklarını ifade etti.
Forumun ardından yayımlanan bildiride, müttefiklerin savunma yatırımlarını 2030’a kadar GSYİH’nin yüzde 2’sine çıkarma taahhüdü yinelendi. Ayrıca, NATO’nun yeni nesil hava gücü konsepti kapsamında, tanker takviyesiyle birlikte F-35 ve Eurofighter gibi modern savaş uçaklarının entegrasyonu da gündeme geldi. Uzmanlar, çok uluslu tanker filosunun Avrupa savunmasının omurgasını oluşturacağını, ancak finansman ve bakım gibi detayların henüz netleşmediğini belirtiyor.
NATO’nun mevcut tanker filosu, ağırlıklı olarak ABD’nin KC-135 ve KC-10 uçakları ile birkaç Avrupa ülkesinin Airbus A330 MRTT’lerinden oluşuyor. Yeni ortak filo ile bu kapasitenin artırılması ve standartlaştırılması planlanıyor. İhale sürecinde Airbus’ın yanı sıra Boeing’in de teklif vermesi bekleniyor. Kararın, 2025 yılına kadar tamamlanması öngörülüyor.
Zirvenin ikinci gününde, Ukrayna’ya destek, terörle mücadele ve iklim değişikliğinin güvenliğe etkileri gibi konular görüşülecek. NATO liderleri, ayrıca İsveç’in ittifaka katılım sürecini de ele alacak. Rutte, tanker takviyesinin ittifakın dayanışmasını pekiştireceğini belirterek, “Güçlü bir caydırıcılık için havadaki lojistik kapasitemizi artırmalıyız” dedi.
NATO’nun hava gücünü merkeze alan bu yeni girişimi, Avrupa savunmasının geleceği açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak, üye ülkeler arasındaki bütçe kısıtları ve siyasi farklılıklar, projenin zamanında hayata geçirilmesi için aşılması gereken engeller arasında. Ortak tanker filosu, aynı zamanda NATO’nun hızlı konuşlanma kabiliyetine de katkı sağlayacak; bu da özellikle Doğu Avrupa’nın savunmasında önemli bir fark yaratabilir.
