Türkiye'nin Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Karadeniz'de askeri operasyonların karşılıklı olarak durdurulmasına yönelik yeni bir girişimi, Rusya'dan soğuk bir yanıt aldı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Moskova'nın Ankara'dan henüz resmi bir teklif almadığını belirterek, Kiev yönetimine “geçici nefes aldıracak yarım önlemler” için bir gerekçe görmediklerini söyledi. Zaharova'nın açıklamaları, Karadeniz'de tansiyonun yüksek olduğu bir dönemde Türkiye'nin arabuluculuk çabalarına yönelik önemli bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
Zaharova'dan Sert Açıklamalar
Rusya Dışişleri Bakanlığı'nın haftalık basın toplantısında konuşan Maria Zaharova, Türkiye'nin önerisinin ayrıntılarına ilişkin bilgi sahibi olmadığını, ancak Moskova'nın genel tutumunun net olduğunu vurguladı. “Karadeniz'de güvenliğin sağlanmasına yönelik her türlü girişimi dikkate alırız; ancak Kiev rejiminin yeniden toparlanmasına, askeri kapasitesini artırmasına ve provokasyon yapmasına izin verecek yarım önlemlere ihtiyaç duymuyoruz” dedi. Zaharova, Rusya'nın amacının 'özellikle askeri alanda' tam ve kapsamlı bir çözüm olduğunu, geçici ateşkeslerin ise sadece Ukrayna tarafına avantaj sağladığını öne sürdü.
Türkiye'nin Karadeniz Girişimi
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamalarda, Karadeniz'de tansiyonu düşürmek amacıyla yeni bir diplomatik paket üzerinde çalıştıklarını ifade etmişti. Fidan, tarafların askeri operasyonlarını karşılıklı olarak durdurmasını, mayın temizliği gibi ortak güvenlik adımlarını ve tahıl koridorunun güvenliğinin artırılmasını içeren önerilerini ilk kez kamuoyuyla paylaşmıştı. Türk yetkililer, bu planın Rusya ve Ukrayna arasında güven artırıcı bir mekanizma oluşturabileceğini ve savaşın seyrini değiştirebileceğini savunuyor.
Rusya'nın Diplomatik Duruşu
Rusya'nın bu çıkışı, Ukrayna savaşında çözüm arayışlarının devam ettiği bir döneme denk geldi. Moskova yönetimi, daha önce İstanbul ve Cenevre'de yapılan müzakere turlarından da somut sonuç çıkmadığına dikkat çekmişti. Zaharova'nın açıklamaları, Rusya'nın şu an için Ukrayna ile doğrudan müzakerelere soğuk baktığını, ancak Türkiye gibi arabulucu ülkelerin önerilerini tamamen reddetmediğini gösteriyor. Kremlin, daha önce de Karadeniz Tahıl Girişimi'nin (2022) sona ermesinde Türkiye'yi sorumlu tutmuş ancak bu anlaşmanın yeniden canlandırılması için bazı koşullar öne sürmüştü.
Türkiye-Rusya İlişkilerinde Yeni Dönem
Türkiye, Ukrayna savaşında başından beri dengeli bir politika izleyerek hem Kiev hem de Moskova ile diyalog kanallarını açık tutmaya çalışıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın sık sık “savaşa son verilmesi” çağrısı yapması ve tahıl koridoru anlaşmasındaki arabulucu rolü, iki ülke arasındaki ilişkilerde önemli bir yer tutuyor. Ancak Rusya'nın Zaharova üzerinden yaptığı bu açıklama, Ankara'nın son dönemdeki inisiyatiflerine karşı Moskova'nın ne kadar istekli olduğu konusunda soru işaretleri yarattı. Uzmanlar, Rusya'nın bu tutumunun, Türkiye'nin NATO üyeliği ve Batı ile olan yakınlaşmasından bağımsız olmadığını, ayrıca Moskova'nın savaşta kendi sahasında daha avantajlı olduğunu düşündüğünü belirtiyor.
Karadeniz'in Jeopolitik Önemi
Karadeniz, enerji hatları, ticaret yolları ve askeri üsler nedeniyle hem Rusya hem de Türkiye için stratejik bir öneme sahip. Savaşın başlamasından bu yana bölgede mayınlar, savaş gemileri ve İHA'lar nedeniyle seyrüsefer riski arttı. FAO verilerine göre, Karadeniz tahıl koridorundan 2022'de yaklaşık 33 milyon ton tahıl ihraç edilmişti; bu rakam, küresel gıda fiyatlarının dengeleyicisi olarak görülüyordu. Türkiye, bu koridorun yeniden açılması için Rusya ve Ukrayna'yı ortak bir masaya oturtmayı hedefliyor ancak Rusya'nın yarım önlemlere yönelik “hayır” tutumu, planın şimdilik rafa kalkmış gibi görünmesine neden oldu.
Öte yandan, uzmanlar Rusya'nın bu açıklamasının, Batı'nın Ukrayna'ya askeri destek sağlamaya devam ettiği bir ortamda, Türkiye'nin tarafsız arabuluculuk rolünü zayıflatmaya yönelik bir hamle olabileceğini de ifade ediyor. Ankara'nın, Moskova'nın bu tutumuna rağmen diplomatik kanalları açık tutması bekleniyor; ancak Karadeniz'de kalıcı bir barışın tesis edilmesi için Rusya'nın yeni koşullar ortaya koyması da ihtimal dahilinde. Türkiye'nin önerdiği kapsamlı çerçevenin ne zaman resmi olarak masaya yatırılacağı, önümüzdeki günlerde iki ülke arasındaki temaslarda netleşecek.
