Rusya hükümeti, iç piyasada akaryakıt arzını artırmak ve fiyatların kontrol altına alınmasını sağlamak amacıyla dizel yakıt ihracatını yasaklama kararı aldı. Enerji Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, yasak 21 Eylül itibarıyla yürürlüğe girdi ve süresiz olarak uygulanacak. Karar, özellikle tarım sektöründe hasat döneminde artan akaryakıt talebi ve rafinerilerdeki bakım çalışmaları nedeniyle oluşan arz sıkışıklığını gidermeyi hedefliyor.
Yasağın kapsamı ve istisnalar
Yasak, deniz yoluyla yapılan dizel yakıt ihracatını kapsarken, Karadeniz ve Hazar Denizi'ndeki limanlardan yapılan sevkiyatlar da dahil. Ancak, Rusya'nın Avrasya Ekonomik Birliği üyeleri (Ermenistan, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan) ile Güney Osetya ve Abhazya'ya yapılan ihracatlar yasaktan muaf tutuldu. Ayrıca, hükümetin özel izin verdiği durumlar ve uluslararası anlaşmalar kapsamındaki sevkiyatlar da kapsam dışı. Rusya, benzer bir kararı daha önce Eylül 2023'te de almış, ancak birkaç hafta sonra yasağı kısmen gevşetmişti. Bu yeni yasak, o dönemdeki uygulamaya benzer şekilde, iç piyasadaki fiyat artışlarını ve akaryakıt kıtlığını önlemeyi amaçlıyor.
Küresel piyasalara etkisi
Rusya, dünyanın en büyük dizel yakıt ihracatçılarından biri. 2023'te günde ortalama 1,1 milyon varil dizel yakıt ihraç eden ülke, bu yasakla küresel arzın yaklaşık %10'unu piyasadan çekmiş oldu. Bu durum, özellikle Avrupa ve Asya ülkelerinde dizel fiyatlarında dalgalanmalara yol açabilir. Uzmanlar, yasağın kısa vadede ham petrol fiyatlarını da etkileyebileceğini belirtiyor. Rusya'nın ham petrol ihracatı ise yasaktan doğrudan etkilenmese de, rafinerilerin üretim kapasitesini düşürmesi nedeniyle dolaylı olarak etki bekleniyor.
Karar, uluslararası enerji piyasalarında endişeyle karşılanırken, Rus yetkililer bu adımın geçici olduğunu ve iç piyasa dengelenene kadar süreceğini vurguluyor. Enerji Bakanı Nikolay Şulginov, yaptığı açıklamada, "Önceliğimiz iç piyasanın ihtiyaçlarını karşılamak ve vatandaşlarımızın uygun fiyatlarla akaryakıta erişimini sağlamaktır" dedi. Ancak, yasağın ne kadar süreceği konusunda net bir bilgi verilmedi. Geçmişteki benzer uygulamalar, Rusya'nın iç piyasa koşullarına bağlı olarak ihracat yasaklarını hızla kaldırabildiğini gösteriyor.
Rusya'nın bu kararı, küresel enerji piyasalarında arz sıkışıklığı endişelerini yeniden gündeme getirdi. Özellikle ABD ve Avrupa Birliği'nin Rus petrolüne uyguladığı yaptırımlarla birleştiğinde, bu yasak enerji tedarik zincirinde yeni kırılmalara yol açabilir. Diğer yandan, Suudi Arabistan ve OPEC+ ülkelerinin üretim kesintileri de zaten sıkışık olan piyasayı daha da daraltıyor.
